Խնդիր: Երկու գյուղերի միջև հեռավորությունը 240 կմ է: Որոշիր, թե քանի՞ ժամում կարելի է մի գյուղից հասնել մյուս գյուղը, եթե 20 կմ/ժ արագությունը ավելացնել 2 անգամ, 3 անգամ, 4 անգամ:
Լրացրու աղյուսակը:
Արագությունը, կմ/ժ
20
40
60
80
Ժամանակը, ժ
12
6
4
3
Նկատենք, որ արագությունը 2 անգամ մեծացնելիս (20 կմ/ժ էր, դարձավ 40 կմ/ժ), ժամանակը կրճատվեց (փոքրացավ) 2 անգամ (12 ժ էր, դարձավ 6 ժ):
Նույն ձևով, արագությունը 3 անգամ մեծացնելիս (20 կմ/ժ էր, դարձավ 60 կմ/ժ), ժամանակը կրճատվեց (փոքրացավ) 3 անգամ (12 ժ էր, դարձավ 4 ժ):
Ուշադրություն
Արագությունը մի քանի անգամ մեծացնելիս, ժամանակը նույնքան անգամ փոքրանում է:
Ասում են, որ արագությունը հակադարձ համեմատական է ժամանակին:
Երկու մեծություններ կոչվում են հակադարձ համեմատական, եթե մեծություններից մեկը մի քանի անգամ մեծացնելիս (փոքրացնելիս) մյուսը փոքրանում է (մեծանում է) նույնքան անգամ:
Ուշադրություն
Եթե երկու մեծությունները հակադարձ համեմատական են, ապա նրանց համապատասխան արժեքների արտադրյալները հավասար են:
Ստուգենք այս պնդումը վերևի խնդրի օրինակի վրա:
20⋅12=40⋅6=60⋅4=80⋅3=240
Ուղիղ համեմատականությունը տրվում է բանաձևի միջոցով:
y=k/x բանաձևը կոչվում է հակադարձ համեմատականության բանաձև, որտեղ y-ը և x-ը փոփոխական մեծություններն են, իսկ k-ն՝ հաստատուն է:
k հաստատունը կոչվում է հակադարձ համեմատականության գործակից:
ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ
1․ Թվարկեք մի քանի հակադարձ համեմատական մեծություններ։
Հերախոսի մեջ ծրագրեր քաշելիս մեր հերախոսի մեջ քիչ տեղ է մնում:
շշի մեջ ջուր լցնելիս մեր շշի մեջ եղած տեղը սպառվում է:
2․ Պարզիր, թե արդյո՞ք բրիգադում աշխատող բանվորների թվի և աշխատանքի վրա ծախսած ժամանակի միջև կախվածությունը ուղիղ համեմատական է, հակադարձ համեմատական է, կամ համեմատական չէ:
Հակադարձ համեմատական է:
3․ Մի քանի միատեսակ գրիչների համար վճարել են 1600 դրամ։ Որքա՞ն պետք է վճարել նույն տեսակի գրիչնեչի համար, եթե նրանք
ա) 3 անգամ շատ են
4800 դրամ
բ) 2 անգամ քիչ են
800 դրամ
գ) 5 անգամ քիչ են
320 դրամ
դ) 5 անգամ շատ են
8000 դրամ
4․ x-ը և y-ը հակադարձ համեմատական մեծություններ են, որոնք տրված են y=k/x բանաձևով։ Գտնել y-ի արժեքները, եթե k=800։
x
4
10
16
40
100
200
400
y
400
80
50
20
8
4
2
5. 1 մ երկարությամբ լարի զանգվածը 86 գ է։ Հածվելնայդ լարի կտորի զանգվածը, եթե լարի երկարությունը՝
Պատմվախքը պատմում է այն բանի մասին որ մի օր Հնդկաստանում շատ ուժեղ ամպրոպ և կայծակ է լինում: Մի թզենի է լինում, այդ թզենին դիմանում է ցրտին, ամպրոպը տեսնում է և չի դիմանում չղայնանում է թզենու վրա բայց միևնույն է թզենին վառվում է և իր երգն է երգում: Կենդանիները ուզում էին վառվող թզենուն բերել և տաքանալ, ոչ մեկ չկարողացավ բերել, մենակ սարդը կարողացավ բերել թզենու վառվող մի ճյուղ: Սարդը ասաց որ պետք է խնամել վառվող թզենուն որ չհանգչի: Այդպես խնամելով շարունակ տարիներ կենդանիները մնացին տաք: Այս պատմվացքը պատմում է թզենու ամպրոպի կենդանիների և կայծակի մասին և որ պետք է բարի լինեք և ինչ էլ լինի հասնենք մեր երազանքների և նպատակներին:
Բարև ձեզ, ես Ագապեն եմ: Ես փոքր ժամանակ մտածում էի որ միջին դպրոցում կմոլորվեմ և չեմ կարողանա իմ դասընկերներին գտնել, բայց այդպես չէ, ես այս քսան օրում հասցրել Էմ ծանոթանալ դպրոցի հետ: Երբ ես փոքր էի մտածում էի որ միջին դպրոցը ինձ դու չի գալու, բայց ես արդեն իմ կարծիքը փոխել եմ, միջին դպրոցը ինձ ավելի շատ է դուր գալիս քան կրտսեր դպրոցը: Ես այստեղ ինձ ավելի ազատ եմ զգում: Ես մտածում էի որ մեր պարի դասատուն աղջիկ է, բայց սխալվեցի: Ես մտածում էի որ մենք մեր դասարանն ենք ունենալու, բայց այստեղ մենք ենք գնում ուսուցիչների դասարան: Ես շատ կուզենամ որ մենք մեր դասարանն ունենանք: