Ագապե Ավագյան

Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժ…

Այս չարաբաստիկ օրը տատիկս փրկել է իր չորս ամսական տղայի կյանքը…

Այդ ժամանակ նրանք ապրում էին երկհարկանի տանը։ Երկրաշարժի պահին փոքրիկը քնած է եղել երկրորդ հարկի մահճակալում։ Տատիկս, վտանգելով սեփական կյանքը, կարողացել է հասնել երեխային և փրկել նրան։

Տատիկս չորս երեխա ունի։ Այդ պահին մայրիկս դպրոցում է եղել, և մի տղամարդ նրան պատուհանից ցած է նետել՝ փրկելով նրա կյանքը։ Մորաքույրս մանկապարտեզում է եղել, և նրան նույնպես փրկել են։

Նա լուռ վկան էր այն ամենի, ինչ ապրել, տեսել ու զգացել են այդ օրերին։

Երկրաշարժից հետո նրանց համար սկսվել են ծանր օրեր ու ամիսներ։ Տատիկիս մեծ ցավ էր պատճառել իր ուսուցիչների և բազմաթիվ աշակերտների մահը։

Սակայն ամենածանր կորուստը նրա 15-ամյա եղբոր մահն էր։ Մինչև այսօր տատիկս հաճախ է պատմում եղբոր մասին, հիշում նրանց մանկությունն ու միասին անցկացրած օրերը։

Ամեն անգամ պատմելիս հուզվում է, արտասվում և կրկին վերապրում այդ ցավը։ Շատ եմ խղճում տատիկիս՝ իր ապրած ծանր օրերի ու անդառնալի կորուստների համար։Այս պատմությունն ինձ սովորեցրել է գնահատել ընտանիքս, հարազատներիս և խաղաղ կյանքը։

Դասարանական առաջադրանքներ

71. Լուծե՛ք հավասարումները։

ա) x² + 5x = 0,

0,-5

բ) 2x² − 8x = 0,

0,4

գ) x² = 9x,

0,9

դ) 3x² − 3x = x + x²,

ե) x² + 2x = 7x,

զ) x²/2 + 4x = x,

է) x² + x = 5x − x²,

ը) x² − 5x/3 = x²/2։

72. Լուծե՛ք հավասարումները։

ա) x² − 5x = x(x + 1),

բ) 2x(x + 3) = 5x,

գ) (x − 2)(x + 2) = 5,

դ) x(x − 2) = 1 − 2x,

ե) (x + 2)(x + 1) = 2,

զ) (x − 2)(x + 3) = x + 10,

է) x² + 3x = 3(x − 1),

ը) x(1,4x + 3) = 5,8x,

թ) x² − x/3 = x²/2։

Տնյաին աշխատանք

70. Լուծե՛ք հավասարումները։

ա) x² − 36 = 0,

բ) 2x² = 8,

գ) x² + 1 = 0,

դ) x² − 5 = 4,

ե) x² − 21 = 0,

զ) x² − 11 = 5,

է) x² = 0,

ը) 2x² − 5 = 13։

1.Ի՞նչ գործընթացներով է ձևավորվել Արևելյան Եվրոպա տարածաշրջանը։

Արևելյան Եվրոպան ձևավորվել է պատմական, աշխարհագրական և քաղաքական տարբեր փոփոխությունների հետևանքով։ Ժամանակի ընթացքում տարածաշրջանի սահմանները փոխվել են պատերազմների, նոր պետությունների առաջացման, որոշ պետությունների փլուզման և քաղաքական իրադարձությունների ազդեցությամբ։

2.Բնութագրել տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքը։

Արևելյան Եվրոպան գտնվում է Եվրոպայի արևելյան հատվածում։ Այն հարում է Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոսին, Բալթիկ և Սև ծովերին, իսկ արևելքում ձգվում է մինչև Ուրալյան լեռներ։ Եվրոպայի և Ասիայի միջև գտնվելը նպաստում է առևտրի և տրանսպորտի զարգացմանը։

3. Արևելյան Եվրոպայի բնական պայմաններն ու ռեսուրսները տնտեսության ո՞ր ճյուղերի զարգացման համար կարող են նախադրյալներ ստեղծել։

Արևելյան Եվրոպայի բերրի հողերը նպաստում են գյուղատնտեսության զարգացմանը։ Նավթի, գազի, ածխի և մետաղների պաշարները նպաստում են արդյունաբերության ու էներգետիկայի զարգացմանը։ Անտառները կարևոր են փայտամշակման, իսկ գետերը՝ ձկնորսության և ջրաէներգետիկայի համար

4. Առանձնացնել Արևելյան Եվրոպայի մեջ մտնող պետություններն ու մայրաքաղաքները Օրինակ

‘Չեխիա_ Պրահա։Ուկրանիա-ԿիևՄոլդովա-ՔիշնևՀունգարիա-ԲուդապեշտԼեհաստան-ՎարշավաԲելառուս-ՄինսկՍլովակիա-ԲրատիսլավաԲուլղարիա-ՍոֆիաՌումինիա-Բուխարեստ

1.Ի՞նչ է աշխարհագրական տարածաշրջանը։

ա) Միայն մեկ պետության տարածք

բ) Ընդհանուր հատկանիշներով առանձնացող աշխարհագրական տարածք

գ) Միայն մայրցամաքի մի մասը՝ առանց բնակչության

2. Քանի՞ աշխարհագրական տարածաշրջանի է սովորաբար բաժանվում Եվրոպան։

ա) Երկու

բ) Չորս

գ) Վեց

3. Ո՞րն է Եվրոպայի ամենամեծ թերակղզին։

ա) Սկանդինավյան

բ) Ապենինյան

գ) Բալկանյան

4. Ո՞ր օվկիանոսն է ողողում Եվրոպայի արևմտյան ափերը։

ա) Հնդկական

բ) Ատլանտյան

գ) Խաղաղ

5. Ո՞ր լեռնային համակարգն է Եվրոպայի և Ասիայի սահմաններից մեկը։

ա) Անդեր

բ) Հիմալայներ

գ) Ուրալյան լեռներ

6. Ո՞րն է Եվրոպայի ամենաերկար գետը։

ա) Դանուբ
բ) Վոլգա

գ) Հռենոս

7. Ո՞ր երկիրն է գտնվում Արևելյան Եվրոպայում։

ա) Պորտուգալիա

բ) Բելառուս

գ) Իսպանիա

8. Ո՞րն է Բելառուսի մայրաքաղաքը։

ա) Կիև

բ) Մինսկ

գ) Վարշավա

9. Ո՞րն է Ուկրաինայի մայրաքաղաքը։

ա) Կիև

բ) Մինսկ

գ) Բուխարեստ

10. Ո՞ր գետն է հոսում մի շարք արևելաեվրոպական երկրների տարածքով։

ա) Դանուբ

բ) Նեղոս

գ) Ամազոն

11. Ո՞ր ծովն է գտնվում Ուկրաինայի հարավում։

ա) Բալթիկ ծով

բ) Սև ծով

գ) Հյուսիսային ծով

12.Ո՞րն է Լեհաստանի մայրաքաղաքը։

ա) Պրահա

բ) Վարշավա

գ) Բուդապեշտ

13.Ի՞նչ կլիմա է տարածված Արևելյան Եվրոպայի մեծ մասում։

ա) Արկտիկական

բ) Բարեխառն

գ) Հասարակածային

14.Ո՞ր բնական գոտին է բնորոշ Արևելաեվրոպական հարթավայրի հարավային հատվածներին։

ա) Անապատներ

բ) Տափաստաններ

գ) Խոնավ հասարակածային անտառներ

15. Ո՞րն է Արևելաեվրոպական հարթավայրի հիմնական առանձնահատկությունը։

ա) Գերակշռում են ընդարձակ հարթավայրերը

բ) Գերակշռում են բարձր լեռները

գ) Տարածքն ամբողջությամբ անապատային է

Մարդու պահանջմունքները

Յուրաքանչյուր մարդ իր կյանքում ունի տարբեր կարիքներ և ցանկություններ, որոնք կոչվում են պահանջմունքներ։ Դրանք կարևոր են մարդու ապրելու, սովորելու և զարգանալու համար։ Մարդու հիմնական պահանջմունքներից են սնունդը, ջուրը, քունը, հագուստը և բնակարանը։Պահանջմունքները բաժանվում են երկու խմբի՝ նյութական և ոչ նյութական։ Նյութական պահանջմունքները կապված են այն իրերի հետ, որոնք անհրաժեշտ են մարդու առօրյա կյանքում։

Օրինակ՝ սնունդը, հագուստը, բնակարանը և կենցաղային իրերը։ Մարդիկ աշխատում են, որպեսզի կարողանան ապահովել իրենց և ընտանիքի կարիքները։Ոչ նյութական պահանջմունքները կապված են մարդու զգացմունքների, գիտելիքների և հարաբերությունների հետ։ Յուրաքանչյուր մարդ ցանկանում է սիրված և հարգված լինել, ունենալ ընկերներ, սովորել և հասնել իր նպատակներին։

Ժամանակի ընթացքում մարդու պահանջմունքները կարող են փոխվել։ Փոքր տարիքում ավելի կարևոր են խաղերն ու ծնողների հոգատարությունը, իսկ մեծանալով՝ կրթությունը, աշխատանքը և ինքնուրույնությունը։

Իմ կարծիքով՝ երջանիկ լինելու համար միայն նյութական բարիքները բավարար չեն։ Մարդուն անհրաժեշտ են նաև սեր, ընկերություն և հոգատարություն։ Իսկական երջանկությունը ոչ միայն շատ բան ունենալն է, այլև ունեցածը գնահատելը և սեփական նպատակներին հասնելը։

75)180°

76) ըստ երկու ուղիղների զուգահեռության

1 հարց. BFA=FAD (որպես խաչաձև անկյուններ)

77). BOC=AOB որպես հակադիր անկյուններ

OAD=BCO անկյուններ, <ADO=<OBC որպես խաչադիր անկյուններ:

78)16

79) 12:2=6

x+x+7=6

2x=7-6

2x=1

x=0,5

0,5 սմ և 7,5 սմ

1. Ներկայացնել օրգանիզմը որպես մեկ ամբողջական համակարգ:

Մարդու օրգանիզմը մեկ ամբողջական համակարգ է, որի բոլոր մասերը փոխկապակցված են։ Բջիջները կազմում են հյուսվածքներ, հյուսվածքները՝ օրգաններ, իսկ օրգանները՝ օրգան-համակարգեր։ Բոլոր համակարգերը միասին աշխատում են և ապահովում օրգանիզմի գործունեությունը։ Եթե մի համակարգի աշխատանքը խանգարվում է, դա կարող է ազդել նաև մյուսների վրա։

1. Ներկայացնել էպիթելային ես շարակցական հյուսվացծների կառուցվածքը և գործառույթնը

1. Ներկայացնել մկանային եև նյա6դային հյուսվածքների կառուցվածքը ես գործառույթը

1. Ներկայացնել գեղձերի տեսակները ես նրանց կատարած ֆունկցիաները

1. Բերել մի քանի տեղային հիվանդությունների օրինակներ

Տեղային հիվանդությունների օրինակներ են՝ ականջաբորբը, նշիկաբորբը և այլն։ Դրանք ախտահարում են մարմնի որոշակի օրգան կամ հատված։

1. Ինչ էլ իրենից ներկայացնում նյարդահումորալ կարգավորումը

Նյարդահումորալ կարգավորումը օրգանիզմի աշխատանքի կարգավորումն է նյարդային համակարգի և հորմոնների համատեղ ազդեցությամբ։ Այն ապահովում է օրգանների համաձայնեցված աշխատանքը։

1. Ինչ էլ հումորալ կարգավորումը

Հումորալ կարգավորումը օրգանիզմի աշխատանքի կարգավորումն է հորմոնների միջոցով, որոնք արյան միջոցով հասնում են տարբեր օրգաններ և ազդում դրանց աշխատանքի վրա։

Կենսաբանություն

Կենսաբանություն

Կենսաբանություն

Կենսաբանություն

1. Ո՞րն է մարդու օրգանիզմի կառուցվածքային ամենափոքր մակարդակը։

ա) Օրգան

բ) Բջիջ

գ) Օրգան-համակարգ

2. Նման կառուցվածք և գործառույթ ունեցող բջիջների խումբը կոչվում է՝

ա) Հյուսվածք

բ) Օրգան

գ) Օրգանիզմ

3. Մի քանի հյուսվածքներից կազմված և որոշակի գործառույթ կատարող կառուցվածքը կոչվում է՝

ա) Բջիջ

բ) Օրգան

գ) Հյուսվածք

4. Ո՞րն է օրգանի օրինակ։

ա) Մկանային հյուսվածք

բ) Սիրտ

գ) Արյան բջիջ

5. Միասին աշխատող օրգանների խումբը կոչվում է՝

ա) Օրգան-համակարգ

բ) Հյուսվածք

գ) Բջիջ

6. Ո՞ր հաջորդականությունն է ճիշտ։

ա) Բջիջ → հյուսվածք → օրգան → օրգան-համակարգ

բ) Օրգան → բջիջ → հյուսվածք → օրգան-համակարգ

գ) Հյուսվածք → բջիջ → օրգան-համակարգ → օրգան

7. Սիրտը ո՞ր համակարգի հիմնական օրգանն է։

ա) Շնչառական

բ) Արյան շրջանառության

գ) Մարսողական

8. Թոքերը ո՞ր համակարգի օրգաններն են։

ա) Շնչառական համակարգի

բ) Մարսողական համակարգի

գ) Նյարդային համակարգի

9. Մարդու օրգանիզմի կառուցվածքային մակարդակներից ամենաբարձրն է՝

ա) Բջիջը

բ) Օրգանը

գ) Օրգանիզմը

10. Ո՞ր պնդումն է ճիշտ։

ա) Բջիջները կազմում են հյուսվածքներ, հյուսվածքները՝ օրգաններ։

բ) Օրգանները կազմված են միայն մեկ բջջից։

գ) Հյուսվածքները կազմված են միայն օրգաններից։

1. Ի՞նչ է հումորալ կարգավորումը։

ա) Կարգավորում հորմոնների միջոցով

բ) Կարգավորում նյարդերի միջոցով

գ) Շարժում

դ) Շնչառություն

2. Որտե՞ղ են արտադրվում հորմոնները։

ա) Ներզատական գեղձերում

բ) Ոսկորներում

գ) Մկաններում

դ) Թոքերում

3. Ինչո՞վ են հորմոնները տարածվում օրգանիզմում։

ա) Արյան միջոցով

բ) Նյարդերով

գ) Ոսկորներով

դ) Մկաններով

4. Ո՞րն է ներզատական գեղձ։

ա) Հիպոֆիզը

բ) Թոքերը

գ) Սիրտը

դ) Ստամոքսը

5. Ո՞ր հորմոնն է կարգավորում արյան շաքարը։

ա) Ինսուլինը

բ) Թիրոքսինը

գ) Ադրենալինը

դ) Աճի հորմոնը

6. Որտե՞ղ է արտադրվում ինսուլինը։

ա) Ենթաստամոքսային գեղձում

բ) Վահանաձև գեղձում

գ) Հիպոֆիզում

դ) Մակերիկամում

7. Ո՞ր գեղձն է արտադրում թիրոքսին։

ա) Վահանաձև գեղձը

բ) Հիպոֆիզը

գ) Ենթաստամոքսային գեղձը

դ) Մակերիկամը

8. Ի՞նչ են հորմոնները։

ա) Կենսաբանական ակտիվ նյութեր

բ) Բջիջներգ) Վիտամիններ

դ) Հանքային աղեր

9. Ի՞նչ է կարգավորում հումորալ համակարգը։

ա) Օրգանիզմի տարբեր գործառույթներ

բ) Միայն շարժումը

գ) Միայն շնչառությունը

դ) Միայն մարսողությունը

10. Հումորալ և նյարդային կարգավորումները․

ա) Համագործակցում են

բ) Չեն գործում միասին

գ) Միայն նյարդայինն է գործում

դ) Միայն հումորալն է գործում