Ագապե Ավագյան

Նախագծային աշխատանք

Թեմա՝ Օրգանիզմի հումորալ կարգավորումը

Առարկա՝ Կենսաբանություն

1. Ներածություն

Մարդու օրգանիզմը բարդ համակարգ է, որտեղ բոլոր օրգաններն ու օրգան-համակարգերը փոխկապակցված են։ Որպեսզի օրգանիզմը կարողանա աճել, զարգանալ և հարմարվել շրջակա միջավայրի փոփոխություններին, անհրաժեշտ է նրա գործունեության մշտական կարգավորում։Այդ կարևոր գործընթացն իրականացվում է երկու հիմնական եղանակով՝ նյարդային և հումորալ կարգավորմամբ։

2. Ի՞նչ է հումորալ կարգավորումը

Հումորալ կարգավորումը օրգանիզմի գործունեության կարգավորումն է կենսաբանական ակտիվ նյութերի միջոցով, որոնք տեղափոխվում են արյան և այլ հեղուկների օգնությամբ։Այս գործընթացում կարևոր դեր ունեն հորմոնները։ Դրանք արտադրվում են ներզատական գեղձերում, անցնում արյան մեջ և հասնում համապատասխան օրգաններին ու բջիջներին։Հորմոնները կարգավորում են մարդու աճը, զարգացումը, նյութափոխանակությունը, սրտի աշխատանքը և օրգանիզմի բազմաթիվ այլ գործառույթներ։

3. Ներզատական գեղձերը և դրանց դերը

Հումորալ կարգավորման մեջ մեծ նշանակություն ունեն ներզատական գեղձերը։ Ի տարբերություն արտազատական գեղձերի՝ դրանք չունեն արտատար ծորաններ և իրենց արտադրած հորմոններն անմիջապես արտազատում են արյան մեջ։
Հիմնական գեղձերն են՝

— Հիպոֆիզ — արտադրում է աճի հորմոն և մասնակցում այլ ներզատական գեղձերի աշխատանքի կարգավորմանը։

— Վահանաձև գեղձ — արտադրում է հորմոններ, որոնք կարգավորում են նյութափոխանակությունը, աճն ու զարգացումը։

— Մակերիկամներ — արտադրում են ադրենալին և այլ հորմոններ, որոնք օգնում են օրգանիզմին հաղթահարել լարված իրավիճակները։
— Ենթաստամոքսային գեղձ — խառը գեղձ է, որի արտադրած ինսուլինն ու գլյուկագոնը կարգավորում են արյան մեջ գլյուկոզի քանակը։

4. Ինչպե՞ս է գործում հումորալ կարգավորումը

Հումորալ կարգավորումն իրականացվում է որոշակի հաջորդականությամբ։Օրինակ՝ երբ մարդը սնվում է, արյան մեջ գլյուկոզի քանակը բարձրանում է։ Ենթաստամոքսային գեղձն արտադրում է ինսուլին, որի ազդեցությամբ բջիջները յուրացնում են գլյուկոզը, և դրա քանակն արյան մեջ նվազում է։Երբ գլյուկոզի մակարդակն իջնում է, արտադրվում է գլյուկագոն, որը նպաստում է դրա բարձրացմանը։Այս մեխանիզմի շնորհիվ օրգանիզմը պահպանում է ներքին միջավայրի հարաբերական կայունությունը, որը կոչվում է հոմեոստազ։

5. Նյարդային և հումորալ կարգավորման փոխկապակցվածությունը

Նյարդային և հումորալ կարգավորումները տարբերվում են իրենց ազդեցության արագությամբ և տևողությամբ։Նյարդային կարգավորումը գործում է արագ՝ նյարդային ազդակների միջոցով, իսկ հումորալ կարգավորումը սովորաբար ավելի դանդաղ է, սակայն նրա ազդեցությունն ավելի երկարատև կարող է լինել։Այս երկու համակարգերը գործում են փոխկապակցված։

Օրինակ՝ վտանգի պահին նյարդային համակարգն ազդանշան է հաղորդում մակերիկամներին, որոնք արտազատում են ադրենալին։ Արդյունքում սրտի աշխատանքն արագանում է, շնչառությունը հաճախանում է, և օրգանիզմը պատրաստվում է արագ արձագանքելու վտանգին։

6. Հետաքրքիր փաստեր

1. Հորմոնները կարող են ազդել օրգանիզմի աշխատանքի վրա նույնիսկ չափազանց փոքր քանակությամբ։

2. Ադրենալինը երբեմն անվանում են «վախի և պայքարի հորմոն», քանի որ այն օգնում է օրգանիզմին արագ արձագանքել վտանգին։

3. Աճի հորմոնն առավել ակտիվ է արտազատվում խորը քնի ընթացքում, հատկապես երեխաների և դեռահասների մոտ։

4. Հորմոնների ավելցուկը կամ անբավարարությունը կարող է խանգարել օրգանիզմի բնականոն աշխատանքը և առաջացնել տարբեր հիվանդություններ։

7. Եզրակացություն

Ուսումնասիրելով հումորալ կարգավորումը՝ կարող ենք հասկանալ, որ մարդու օրգանիզմի բնականոն գործունեությունը մեծապես կախված է հորմոնների հավասարակշռությունից։Հումորալ կարգավորումը ոչ միայն ապահովում է օրգանների համաձայնեցված աշխատանքը, այլև օգնում է օրգանիզմին հարմարվել փոփոխվող պայմաններին և պահպանել ներքին միջավայրի կայունությունը։Այսպիսով, հումորալ և նյարդային կարգավորումների համատեղ աշխատանքը մարդու օրգանիզմի միասնական գործունեության կարևորագույն պայմաններից է։

«Մեր ընտանիքի ամենաթանկ ժամը»

Նախագծային աշխատանք

Թեմա՝ Մեր ընտանիքի ավանդույթը

Ներածություն.

Յուրաքանչյուր ընտանիք ունի իր ավանդույթները, որոնք տարիների ընթացքում դառնում են նրա կյանքի անբաժանելի մասը։ Ավանդույթները միավորում են ընտանիքի անդամներին, ամրացնում նրանց միջև եղած սերն ու հարգանքը և ստեղծում գեղեցիկ հիշողություններ։Որոշ ընտանիքներում ավանդույթները կապված են տոների, ծննդյան օրերի կամ հատուկ առիթների հետ։ Սակայն ես կարծում եմ, որ ընտանեկան ավանդույթը պարտադիր չէ, որ կապված լինի որևէ տոնի հետ։ Երբեմն ամենասովորական պահերը կարող են դառնալ ամենաթանկն ու ամենահիշարժանը։Մեր ընտանիքում նույնպես կա մի գեղեցիկ ավանդույթ, որը շատ եմ սիրում։ Դա մեր միասին անցկացրած երեկոներն են։

2. Մեր ընտանիքի ավանդույթը

Ամեն առավոտ մեր ընտանիքի անդամներից յուրաքանչյուրը գնում է իր գործերով։ Մեկը՝ աշխատանքի, մյուսը՝ դասի։ Օրվա ընթացքում բոլորս ունենում ենք տարբեր զբաղմունքներ, պարտականություններ, հոգսեր ու մտահոգություններ։ Երբեմն այնքան զբաղված ենք լինում, որ նույնիսկ չենք հասցնում միմյանց հետ երկար զրուցել։Սակայն երեկոյան, երբ բոլորս վերադառնում ենք տուն՝ հոգնած, օրվա տարբեր տպավորություններով ու մտածմունքներով լի, սկսվում է մեր ընտանիքի ամենասիրելի պահը։Մենք հավաքվում ենք մեկ սեղանի շուրջ, միասին ընթրում կամ պարզապես թեյ ենք խմում։ Այդ ընթացքում յուրաքանչյուրս պատմում է, թե ինչպես է անցել իր օրը, ինչ հետաքրքիր դեպքեր են տեղի ունեցել, ինչն է մեզ ուրախացրել կամ անհանգստացրել։Երբեմն մեր զրույցները լուրջ են լինում, երբեմն՝ ուրախ ու ծիծաղով լի։ Մեկս հետաքրքիր պատմություն է պատմում, մյուսս՝ զվարճալի դեպք հիշում։ Այդ պահերին կարծես մոռանում ենք օրվա հոգսերն ու վայելում միասին անցկացրած ժամանակը։Իհարկե, միշտ չէ, որ կարողանում ենք երկար ժամանակ միասին անցկացնել։ Երբեմն յուրաքանչյուրս ունենում ենք մեր գործերը, և երեկոյան նույնպես զբաղված ենք լինում։ Սակայն որքան էլ հոգնած կամ զբաղված լինենք, փորձում ենք անպայման ժամանակ գտնել միմյանց համար։

3. Ինչու է այս ավանդույթը կարևոր մեզ համար

Մեր ընտանիքում շատ կարևոր են սերը, հարգանքը, փոխըմբռնումն ու հոգատարությունը։ Մենք միշտ փորձում ենք լսել միմյանց, հարգել յուրաքանչյուրի կարծիքը և անհրաժեշտության դեպքում աջակցել մեկս մյուսին։Երբ մեզանից որևէ մեկն ուրախ լուր է ունենում, բոլորս միասին ուրախանում ենք։ Իսկ երբ ինչ-որ մեկը դժվարության կամ անհանգստության առաջ է կանգնում, փորձում ենք հասկանալ նրան, խորհուրդ տալ և օգնել։Ինձ համար հատկապես կարևոր է այն զգացողությունը, որ օրվա վերջում կարող եմ ընտանիքիս անդամների հետ կիսվել իմ մտքերով և վստահ լինել, որ նրանք ինձ կլսեն ու կհասկանան։Այս երեկոները մեզ հնարավորություն են տալիս ավելի լավ ճանաչել միմյանց, հասկանալ իրար ապրումներն ու զգացմունքները և ավելի ամրացնել մեր ընտանեկան կապերը։Ես կարծում եմ, որ ընտանիքի ամրությունը միայն մեծ իրադարձություններով չի որոշվում։ Այն ձևավորվում է ամենօրյա ուշադրությունից, հոգատարությունից և այն փոքրիկ պահերից, որոնք մենք նվիրում ենք միմյանց։

4. Մեր ընտանիքի ամենամեծ արժեքը

Մեր ընտանիքում ամենաթանկ ավանդույթը ոչ թե տոներն ու նվերներն են, այլ այն սովորական երեկոները, երբ բոլորս միասին ենք։ Մեզ համար ամենակարևորը միմյանց ժամանակ հատկացնելն է։Մենք, իհարկե, սիրում ենք նաև տոները, ծննդյան օրերն ու ընտանեկան ուրախ հավաքույթները։ Սակայն կարծում եմ, որ իսկական ընտանեկան ջերմությունը զգացվում է հենց սովորական օրերին, երբ հատուկ առիթի կարիք չկա միասին լինելու համար։Երբեմն նույնիսկ մեկ բաժակ թեյի շուրջ անցկացրած մի քանի րոպեն կարող է ավելի արժեքավոր լինել, քան որևէ թանկարժեք նվեր։Մեզ համար կարևոր է ոչ թե այն, թե որքան ժամանակ ենք անցկացնում միասին, այլ այն, թե ինչպես ենք անցկացնում այդ ժամանակը։

5. Ավանդույթի պահպանումը և փոխանցումը

Կարծում եմ՝ ընտանեկան ավանդույթները կարևոր են ոչ միայն ներկայի, այլև ապագայի համար։ Դրանք օգնում են պահպանել այն արժեքները, որոնք մեզ փոխանցում են մեր ծնողներն ու ընտանիքի մյուս անդամները։Ես շատ կցանկանայի, որ մեր ընտանիքի այս գեղեցիկ ավանդույթը պահպանվեր տարիներ շարունակ։ Որքան էլ ժամանակները փոխվեն, և որքան էլ մարդիկ զբաղված լինեն, կարևոր է չմոռանալ միմյանց ուշադրություն դարձնելու և միասին լինելու մասին։Ապագայում ես նույնպես կցանկանայի իմ ընտանիքում պահպանել այս սովորությունը։ Ցանկանում եմ, որ մեր տանը միշտ ժամանակ գտնվի անկեղծ զրույցների, միասին ընթրելու, ծիծաղելու և միմյանց լսելու համար։Ինձ համար սա պարզապես սովորություն չէ, այլ ընտանեկան արժեք, որն արժե պահպանել և փոխանցել հաջորդ սերունդներին։

Դասարանական առաջադրանքներ

85. Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին կից անկյունների գումարը 120° է։ Գտե՛ք այդ եռանկյան անկյունները։

60°,60°,60°

86. ABCD հավասարասրուն սեղանի AB և CD սրունքների շարունակությունները հատվում են K կետում։ Ապացուցե՛ք, որ AKD եռանկյունը հավասարասրուն է։

Քանի որ ABCD-ն հավասարասրուն սեղան է, ապա ∠A = ∠D։ Հետևաբար AKD եռանկյունը հավասարասրուն է, այսինքն՝ AK = KD։

88․ ABCD սեղանում AD հիմքին առընթեր անկյունները հավասար են: Գտեք AB և CD կողմերի հարաբերությունը:

AB=CD

AB:CD = 1:1

89․ Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին զուգահեռ ուղիղը հատում է սրունքները: Ինչպիսի՞ն է առաջացած սեղանը: Պատասխանը հիմնավորեք:

հավասարասրուն սեղան է, քանի որ երկու կողմերը իրար զուգահեռ են, իսկ մյուս երկու կողմերը ոչ:

91․ Հավասարասրուն սեղանի սրունքը հավասար է փոքր հիմքին և մեծ հիմքից փոքր է 2 անգամ: Գտեք սեղանի պարագիծը, եթե փոքր հիմքը 7 սմ է:

7+7+7+14=35սմ

P=35սմ

Տնային աշխատանք

87. Հավասարասրուն սեղանի անկյունագծերից մեկը 10 սմ է։ Գտե՛ք սեղանի անկյունագծերի երկարությունների գումարը։

20սմ

90․ Սեղանի անկյունագծերը հավասար են: Գտե՛ք այդ սեղանի կողմնային կողմերի տարբերությունը:

Իրար հավասար են

1.Կենսագրություն

Ֆեռնան Մագելանը պորտուգալացի նշանավոր ծովագնաց և հետազոտող էր։ Նա ծնվել է մոտ 1480 թվականին Պորտուգալիայում։ Երիտասարդ տարիքից հետաքրքրվել է ծովագնացությամբ և մասնակցել տարբեր ճանապարհորդությունների։

ՄիՆա ցանկանում էր գտնել դեպի Ասիա տանող նոր ծովային ճանապարհ։ Պորտուգալիայի թագավորի մերժումից հետո նրան աջակցել է Իսպանիայի թագավոր Կառլոս I-ը։

1519 թվականին Մագելանը հինգ նավով սկսել է իր պատմական ճանապարհորդությունը։ Սակայն 1521 թվականին Ֆիլիպիններում տեղի բնակիչների հետ մարտի ժամանակ զոհվել է։

2. Ինչո՞վ է հայտնի

Մագելանը հայտնի է առաջին շուրջերկրյա ճանապարհորդությունն իրականացրած արշավախումբը ղեկավարելով։

1520 թվականին նա հայտնաբերել է Ատլանտյան և Խաղաղ օվկիանոսները միացնող նեղուցը, որը կոչվել է Մագելանի նեղուց։

Նա նաև Խաղաղ օվկիանոսին տվել է այդ անվանումը։

Թեև Մագելանը չի ավարտել ճանապարհորդությունը, 1522 թվականին նրա արշավախմբի «Վիկտորիա» նավը վերադարձել է Իսպանիա՝ ապացուցելով, որ հնարավոր է նավարկել երկրագնդի շուրջը։

3. Հետաքրքիր փաստեր

1. Հանդիպում հսկաների հետ։ Պատագոնիայում նավաստիները հանդիպել են բարձրահասակ տեղաբնիկների, որոնց նկարագրել են որպես հսկաների։ Սակայն նրանց հասակը հավանաբար չափազանցված էր։

2. Նավաստիներն ուտում էին առնետներ։ Խաղաղ օվկիանոսով նավարկելիս սնունդը սպառվել է, և նավաստիները ստիպված էին ուտել առնետներ, թեփ և նույնիսկ կաշվի կտորներ։

3. Ապստամբություն Մագելանի դեմ։ Նավաստիների մի մասը վախեցել է ճանապարհորդության վտանգներից և ապստամբել։ Սակայն Մագելանը ճնշել է ապստամբությունը։

4. Հինգ նավից վերադարձել է միայն մեկը։ Ճանապարհորդությունն սկսվել էր հինգ նավով, բայց 1522 թվականին Իսպանիա է վերադարձել միայն «Վիկտորիան»՝ սկզբնական արշավախմբի 18 անդամներով։

5. Չտեսավ իր հաջողության ավարտը։ Մագելանը ղեկավարել է պատմական ճանապարհորդությունը, բայց մահացել է դրա ավարտից առաջ՝ չիմանալով, որ իր արշավախումբը պատմության մեջ է մտնելու։