Posted in English 8

English Classwork

The boys are told to think of their crocodile fathers and mothers.

The boys are taken to a hut called “The Crocodile Nest”.

Then they are beaten several times a day for six weeks.

Bamboo is used to make cuts on their chests and their backs.

The crocodile men are given adult responsibilities in the village.

D

  1. Are eaten
  2. are written
  3. Is sold
  4. isn’t grown / is grown
  5. Are/sent
  6. Are made

E

  1. Jeans are made in the USA.
  2. The litter is picked up every morning.
  3. A lot of trees are cut down every year.
  4. Too much water is wasted.
  5. Thousands of letters are delivered.
  6. Are successful films made in Hollywood?

F

  1. The torch is taken to the Olympic city.
  2. The flag is carried into the stadium.
  3. The flame is lit with the torch.
  4. The Games are opened with a speech.

Posted in English 8

English homework

Exercise

  1. A
  1. clean / give
  2. will phone / doesn’t arrive
  3. speak / won’t understand
  4. phones / will you tell
  5. won’t know / don’t tell

B

  1. don’t you?
  2. doesn’t she?
  3. isn’t he?
  4. aren’t we?
  5. are they?
  6. has she?

C

  1. has just had
  2. have already had
  3. Have / bought
  4. have already finished
  5. Has / seen

2.A

  1. apartment
  2. lift
  3. Lorry
  4. garbage / trash
  5. Pavement

B

  1. DROP
  2. MOIST
  3. GLOBAL
  4. RECYCLE
  5. RUBBISH
  6. WASTE
  7. PICK
  8. Forest
  9. CLEAN

POLLUTION

Posted in Գրականություն 8

Վերլուծություն. Լռությունը

Հարուկի Մուրակամիի «Լռություն» պատմվածքում ներկայացվում է, թե ինչպես կարող են նախանձը, սուտը և մարդկանց անտարբերությունը ազդել մարդու կյանքի վրա։Օձավան հանգիստ և ինքնամփոփ տղա էր, որը չէր ձգտում բոլորի ուշադրությանը։

Ի տարբերություն նրա՝ Աոկին ցանկանում էր միշտ լինել լավագույնը։ Կարծում եմ՝ Աոկին չէր կարողանում ընդունել ուրիշի հաջողությունը, քանի որ սովոր էր բոլորից բարձր գնահատվել։Օձավայի ամենամեծ սխալը Աոկիին հարվածելն էր։ Թեև նա զղջաց իր արարքի համար, միևնույն է, բռնությունը ճիշտ լուծում չէր։

Սակայն Աոկիի պահվածքն էլ արդարացված չէր, քանի որ նա փորձում էր վնասել Օձավային՝ օգտագործելով ուրիշների վստահությունը։Ինձ համար պատմվածքի ամենակարևոր գաղափարը լռության վտանգն է։ Երբ մարդիկ չեն փորձում պարզել ճշմարտությունը և պարզապես հավատում են տարածված լուրերին, անմեղ մարդը կարող է հայտնվել ծանր իրավիճակում։

Պատմվածքը նաև ցույց է տալիս, որ միայնությունը միշտ չէ, որ նշանակում է ընկերներ չունենալ։ Երբեմն մարդն իրեն միայնակ է զգում հենց մարդկանց շրջապատում, հատկապես երբ իրեն չեն հասկանում և չեն հավատում։Իմ կարծիքով՝ հեղինակը ցանկանում է ասել, որ պետք է արդար լինել, չնախանձել ուրիշների հաջողություններին և չդատել մարդկանց առանց նրանց լսելու։ Ես հասկացա, որ երբեմն լռությունը կարող է ավելի ցավոտ լինել, քան խոսքերը, հատկապես այն ժամանակ, երբ անհրաժեշտ է պաշտպանել ճշմարտությունը։

Posted in Հանրահաշիվ 8

Հանրահաշիվ

Դասարանական աշխատանք

117. Գտե՛ք քառակուսային եռանդամի արմատները և վերլուծե՛ք արտադրիչների։

ա) x² − 6x + 5,=0

b²-4ac

բ) x² − 9x − 10,

գ) x² + 7x − 30,

դ) x² + 2x − 8,

ե) 3x² − 10x − 8,

զ) 2x² + 5x − 3,

է) 4x² − 4x − 3,

ը) 4x² + 11x − 3,

թ) −4y² + 5y + 6,

120. Օգտվելով a² — b² = (a — b)(a + b) կրճատ բազմապատկման բանաձևից՝ վերլուծե՛ք արտադրիչների։

ա) 4x² − 9,

բ) 16x² − 25,

գ) x² − 5,

դ) x² − 2,

ե) (x − 2)² − 9x²,

զ) (2x + 3)² − 49,

է) 4(x + 5)² − 100x²,

ը) 9(x − 3)² − 4(2x + 5)²։

Posted in Աշխարհագրություն 8

Հոկտեմբեր ամսվա ամփոփիչ հարցեր

Ընտրել մեկ ճիշտ պատասխան։Ո՞րն է Ռուսաստանի մայրաքաղաքը։

Ա) Սանկտ Պետերբուրգ

Բ) Մոսկվա

Գ) Նովոսիբիրսկ

Դ) Կազան

Ո՞ր օվկիանոսներն են ողողում Ռուսաստանի ափերը։

Ա) Ատլանտյան և Հնդկական

Բ) Խաղաղ և Հյուսիսային սառուցյալ

Գ) Հնդկական և Խաղաղ

Դ) Միայն Ատլանտյան

Ո՞րն է Ռուսաստանի եվրոպական մասի ամենաերկար գետը։

Ա) Վոլգա

Բ) Ենիսեյ

Գ) Լենա

Դ) Օբ

4. Ո՞րն է աշխարհի ամենախոր լիճը, որը գտնվում է Ռուսաստանում։

Ա)։ Լադոգա

Բ) Օնեգա

Գ) Բայկալ

Դ) Կասպից ծով

5. Ռուսաստանի տարածքի մեծ մասը ո՞ր աշխարհամասում է գտնվում։

Ա) Եվրոպա

Բ) Ասիա

Գ) Աֆրիկա

Դ) Հյուսիսային Ամերիկա

6. Ռուսաստանի ո՞ր բնական գոտին է զբաղեցնում ամենամեծ տարածքը։

Ա) Տունդրա

Բ) Տայգա

Գ) Տափաստան

Դ) Անապատ

7. Ռուսաստանի տնտեսության ո՞ր ճյուղն է ապահովում նավթի և բնական գազի արդյունահանումը։

Ա) Մեքենաշինություն

Բ) Վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերություն

Գ) Թեթև արդյունաբերություն

Դ) Սննդի արդյունաբերություն

8. Ռուսաստանի ո՞ր տարածաշրջանն է հայտնի նավթի և բնական գազի հարուստ պաշարներով։

Ա) Արևմտյան Սիբիր

Բ) Կամչատկա

Գ) Կոլա թերակղզի

Դ) Հեռավոր Արևելք

9. Ռուսաստանի ո՞ր քաղաքն է հայտնի որպես խոշոր արդյունաբերական և տրանսպորտային կենտրոն։

Ա) Մոսկվա

Բ) Սոչի

Գ) Վոլոգդա

Դ) Յակուտսկ

10. Տրանսսիբիրյան երկաթուղին ի՞նչ նշանակություն ունի Ռուսաստանի համար։

Տրանսսիբիրյան երկաթուղին Ռուսաստանի ամենամեծ ու գլխավոր գնացքի ճանապարհն է, որը միացնում է երկրի երկու ծայրերը։ Դրանով մարդիկ արագ ճամփորդում են, իսկ գնացքները Սիբիրից բերում են փայտ, ածուխ ու այլ կարևոր բաներ։

12. Իտալիան ո՞ր թերակղզում է գտնվում։

Ա) Պիրենեյան

Բ) Բալկանյան

Գ) Ապենինյան

Դ) Սկանդինավյան

13. Ի՞նչ ծովերով է շրջապատված Իտալիան։

Ա) Միջերկրական ծովի մաս կազմող ծովերով

Բ) Բալթիկ և Հյուսիսային ծովերով

Գ) Սև և Կասպից ծովերով

Դ) Կարմիր և Արաբական ծովերով

14. Ո՞ր քաղաքն է Իտալիայի խոշոր արդյունաբերական և ֆինանսական կենտրոնը։

Ա) Հռոմ

Բ) Միլան

Գ) Վենետիկ

Դ) Նեապոլ

15. Իտալիայի տնտեսության մեջ ո՞ր ճյուղերն ունեն կարևոր նշանակություն։

Ա) Ավտոմեքենաշինություն և նորաձևության արդյունաբերություն

Բ) Ադամանդի արդյունահանում

Գ) Հյուսիսային եղջերուների բուծում

Դ) Նավթի խոշոր արդյունահանում

Posted in Հայոց լեզու 8

Գործնական քերականություն

1.Տեքստի Ա և Բ մասերի բայերի ժամանակների տարբերությունը վերացրո՛ւ:

Ա. Մի խեղճ գյուղացի ծերացած և ուժատ եզ ուներ ու չգիտեր, թե ինչպես ազատվեր բեռ դարձած անասունից: Որոշեց տանել շուկա, ծախել: Եվ քանի որ առևտրի փորձ չուներ, դիմեց իր դրացուն.

-Եզս հալից ընկել է, ի՞նչ կլինի՝ օգնի՛ր, տանենք շուկա, ծախենք:

-Աչքիս վրա,- պատասխանեց դրացին:

Դրացին խոսքաշեն ու լեզվանի մարդ էր, շուկայում սկսեց գովաբանել եզին:

-Ա՜յ եզը, լա՜վ եզը, է՜ս կողմն եկեք, մի էստե՜ղ նայեցեք: Հո եզ չէ, Աստված վկա, գոմե՛շ է, գոմե՛շ…

Բ. Հավաքվում են մարդիկ, ու սա շարունակում է.

-Գիտե՞ք` ի՜նչ ուժեղ է, առանց զույգի գութան է քաշում: Էնքան խելոք է ու հեզ, որ կարող եք հա՛մ բարձել, հա՛մ լծել:

Մարդիկ լսում են, քննարկում, ձեռք տալիս եզանը, բայց ամենից ուշադիր եզան տերն է լսում: Լսում, լսում է, մեկ էլ դառնում դրացուն ու ասում.

-Չէ, ախպե՜ր, ես իմ ապրանքը չեմ ծախում: Որ էդքան լավն է, ես կբանեցնեմ, էլի՜:

Ա. Մի խեղճ գյուղացի ծերացած և ուժատ եզ ուներ ու չգիտեր, թե ինչպես ազատվեր բեռ դարձած անասունից: Որոշեց տանել շուկա, ծախել: Եվ քանի որ առևտրի փորձ չուներ, դիմեց իր դրացուն. — Եզս հալից ընկել է, ի՞նչ կլինի՝ օգնի՛ր, տանենք շուկա, ծախենք: — Աչքիս վրա, — պատասխանեց դրացին: Դրացին խոսքաշեն ու լեզվանի մարդ էր, շուկայում սկսեց գովաբանել եզին: — Ա՜յ եզը, լա՜վ եզը, է՜ս կողմն եկեք, մի էստե՜ղ նայեցեք: Հո եզ չէ, Աստված վկա, գոմե՛շ է, գոմե՛շ…

Բ. Հավաքվեցին մարդիկ, ու սա շարունակեց. — Գիտե՞ք` ի՜նչ ուժեղ է, առանց զույգի գութան է քաշում: Էնքան խելոք է ու հեզ, որ կարող եք հա՛մ բարձել, հա՛մ լծել: Մարդիկ լսեցին, քննարկեցին, ձեռք տվեցին եզանը, բայց ամենից ուշադիր եզան տերն էլ լսեց: Լսեց, լսեց, մեկ էլ դարձավ դրացուն ու ասաց. — Չէ, ախպե՜ր, ես իմ ապրանքը չեմ ծախում: Որ էդքան լավն է, ես կբանեցնեմ, էլի՜:

2. Փակագծերում տրված ժամանակաձևերից տեքստին համապատասխանող ձևն ընտրի՛ր և գրի՛ր կետերի փոխարեն:

Բարձր կրունկներով կոշիկներն առաջին անգամ երևացել են ուշ միջնադարյան Փարիզում: Բայց կինն իր կրունկներն ինչո՞ւ….(պիտի պահի, պիտի պահեր) բարձր ու մարմնի ծանրությունը ոտքի թաթերի վրա…(պիտի դնի, պիտի դներ): Պատճառն այն էր, որ այն ժամանակ Փարիզի փողոցները սալահատակված (չեն,չէին), և մարդիկ մի մայթից մյուսն անցնելու ժամանակ….(խրվում էին, խրվեցին, խրվել են, խրվել էին) ցեխի մեջ: Եվ ահա մի հնարագետ կոշկակար, որն իր համար…(հնարեց, հնարել է, հնարել էր) բարձր կրունկները, որոշեց մյուսների կոշիկներն էլ այդպես կարել:

3. Ուշադրություն դարձրո՛ւ տրված սահմանական, հրամայական, ըղձական, ենթադրական, հարկադրական եղանակների բայերին և պատասխանի՛ր հարցերին:

Ա. Կազմում եմ, հիանում ես: Կազմելու են, հիանալու եք: Կազմել ենք, հիացել է:Կազմեց, հիացանք: Կազմում էիր, հիանում էինք: Կազմել էի, հիանում էիր: Կազմելու էին, հիանալու էիր:

Բ. Կազմի՛ր, կազմեցե՛ք, հիացի՛ր, հիացե՛ք,

Գ. Կազմեմ, հիանաս: Կազմեիր, հիանայինք:

Դ.Կկազմեմ, կհիանաս: Կկազմեիր, կհիանայինք:

Ե. Պիտի կազմեմ, պիտի հիանաս: Պիտի կազմեիր, պիտի հիանայինք:

Բայի ո՞ր եղանակը ներկա ժամանակ ունի:

Բայի ո՞ր եղանակն ընդամենը մեկ ժամանակ և մեկ դեմք ունի:

Ո՞ր եղանակներն են կազմվում ըղձականից, ինչպե՞ս են կազմվում:

Ո՞ր եղանակն ունի ամենաշատ ձևերը:

Ցանկանում եմ։ Խորխե Բուկայ

Ցանկանում եմ, որ ինձ լսես՝ առանց դատապարտելու։Ցանկանում եմ, որ արտահայտվես՝ առանց ինձ խորհուրդ տալու։

Ցանկանում եմ, որ ինձ վստահես՝ առանց ինչ-որ բան պահանջելու։

Ցանկանում եմ, որ ինձ օգնես՝ առանց իմ փոխարեն լուծել փորձելու։

Ցանկանում եմ, որ իմ մասին հոգաս՝ առանց ինձ նվաստացնելու։

Ցանկանում եմ, որ ինձ նայես՝ առանց ինձնից ինչ-որ բան կորզելու։

Ցանկանում եմ, որ ինձ գրկես՝ բայց չխեղդես։

Ցանկանում եմ, որ ինձ ոգեշնչես՝ առանց ստիպելու։

Ցանկանում եմ, որ ինձ աջակցես՝ առանց իմ փոխարեն պատասխանելու։

Ցանկանում եմ, որ ինձ պաշտպանես, բայց չխաբես։

Ցանկանում եմ, որ ինձ մոտիկ լինես, բայց անձնական տարածք թողնես։

Ցանկանում եմ, որ իմանաս իմ բոլոր անդուր գծերը։ Ընդունես և չփորձես դրանք փոխել։

Ցանկանում եմ, որ իմանաս… որ կարող ես ինձ վրա հույս դնել Անսահմանորեն:

Առաջադրանքներ1․

Բացատրե՛ք հետևյալ մտքերը․

Ցանկանում եմ, որ ինձ մոտիկ լինես, բայց անձնական տարածք թողնես։

Նշանակում է հարաբերություններում պահպանել առողջ սահմաններ. լինել ջերմ ու կողքին, բայց չսահմանափակել դիմացինի ազատությունը։

Ցանկանում եմ, որ իմ մասին հոգաս՝ առանց ինձ նվաստացնելու։

Նշանակում է խնամել և օգնել հարգանքով՝ դիմացինին թույլ կամ անկարող չզգացնելով։

Ցանկանում եմ, որ ինձ օգնես՝ առանց իմ փոխարեն լուծել փորձելու։

Նշանակում է աջակցել և քաջալերել, բայց թույլ տալ, որ մարդն ինքնուրույն հաղթահարի իր դժվարությունները։

2․ Շարունակե՛ք այս շարքը 3 նախադասությամբ՝ հարազատ մնալով ոճին և ասելիքին։

Ցանկանում եմ, որ ինձ հետ անկեղծ լինես՝ առանց որևէ բան թաքցնելու։

Ցանկանում եմ, որ ինձ հասկանաս՝ նույնիսկ երբ բառեր չեմ գտնում խոսելու համար։

Ցանկանում եմ, որ ինձ ընդունես այնպիսին, ինչպիսին կամ՝ առանց ինձ փոխել փորձելու։

Posted in Քիմիա 8

Քիմիա

1.1Ի՞նչ է էլեկտրոնային թաղանթը

Էլեկտրոնային թաղանթը ատոմի միջուկի շուրջը գտնվող տարածքն է, որտեղ գտնվում են էլեկտրոնները։

2. Ի՞նչ է էլեկտրոնային շերտ կամ էներգիական մակարդակը:

Էլեկտրոնային շերտը կամ էներգիական մակարդակը միջուկի շուրջ գտնվող տարածքն է, որտեղ էլեկտրոնները գտնվում են որոշակի էներգիական մակարդակում:

Թեստային առաջադրանք՝

1.Նշի՛ր ներմոլեկուլային մասնիկները

.ա)էլեկտրոն. բ)նեյտրոն. գ)պրոտոն։.

2.Նկարագրի՛ր ատոմի էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքը։

Ատոմի էլեկտրոնային թաղանթը կազմված է էլեկտրոնային շերտերից կամ էներգիական մակարդակներից, որոնցում էլեկտրոնները գտնվում են որոշակի էներգիայով։

3.Որոշի՛ր էլեկտրոնների թիվը հետևյալ քիմիական տարրերից յուրաքանչյուրի ատոմի էլեկտրոնային թաղանթում.

ա) ալյումին — 13 էլեկտրոն

բ) ֆտոր — 9 էլեկտրոն

գ) ածխածին — 6 էլեկտրոն

դ) ֆոսֆոր — 15 էլեկտրոն

4)Ընտրի՛ր ճիշտ պնդումը.
ա)էլեկտրոններն ատոմի շուրջը կատարում են քաոսային շարժում։.

բ)էլեկտրոններն ատոմի շուրջը շարժվում են որոշակի օրինաչափությամբ։.

5.Լրացրո՛ւ բաց թողնված բառերը՝

ա) Որքան հեռու է էլեկտրոնը միջուկից, այնքան ավելի հեշտ է այն պոկել ատոմից։

բ) Որքան մոտ է էլեկտրոնը միջուկին, այնքան ավելի քիչ է դրա էներգիայի պաշարը։

6.Նշի՛ր այն տարրերի անվանումները, որոնց ատոմի էլեկտրոնային թաղանթը կազմված է 3 էլեկտրոնային շերտից։

ա)թթվածին, բ)ծծումբ, գ)ածխածին, դ)սիլիցիում, ե)ֆտոր, զ)քլոր, է)ջրածին

Posted in Կենսաբանություն 8

ՌԵՖԼԵՔՍԱՅԻՆ ԱՂԵՂԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ ԵՎ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹՆԵՐԸ

ՌԵՖԼԵՔՍԱՅԻՆ ԱՂԵՂԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ ԵՎ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹՆԵՐԸ

Կենսաբանություն | 8-րդ դասարան

Սովորող ՝ Ագապե Ավագյան

1. Ներածություն

Մարդու օրգանիզմը զարմանալի համակարգ է, որը կարողանում է արագ արձագանքել շրջակա միջավայրի փոփոխություններին։ Մենք հաճախ որոշ գործողություններ կատարում ենք առանց մտածելու։

Օրինակ՝ երբ մեր աչքին ինչ-որ բան է մոտենում, մենք անմիջապես թարթում ենք այն, իսկ տաք առարկային դիպչելիս՝ հետ ենք քաշում ձեռքը։Այս բոլոր գործողությունները կապված են ռեֆլեքսների հետ։ Դրանք կարևոր նշանակություն ունեն մարդու առողջության և անվտանգության համար։

2. Ի՞նչ է ռեֆլեքսը

Ռեֆլեքսը օրգանիզմի պատասխան ռեակցիան է արտաքին և ներքին ազդակներին, որն իրականացվում է նյարդային համակարգի միջոցով։Ռեֆլեքսները հիմնականում կատարվում են արագ և ինքնաբերաբար՝ առանց մարդու գիտակցական որոշման։Դրանց շնորհիվ մեր օրգանիզմը կարողանում է պաշտպանվել վտանգավոր իրավիճակներից և պահպանել իր բնականոն գործունեությունը։

Ռեֆլեքսների ուսումնասիրությունը կարևոր է, քանի որ օգնում է հասկանալ, թե ինչպես են աշխատում գլխուղեղը, ողնուղեղը և նյարդերը։

3. Ռեֆլեքսների տեսակները

Ռեֆլեքսները բաժանվում են երկու հիմնական խմբի՝ ոչ պայմանական և պայմանական։Ոչ պայմանական ռեֆլեքսներ

Սրանք բնածին ռեֆլեքսներ են, որոնք մարդն ունի ծնված օրվանից։ Դրանք փոխանցվում են ժառանգաբար և հիմնականում պահպանվում են ամբողջ կյանքի ընթացքում։

Օրինակներ՝- Աչքի թարթումը։- Փռշտալը և հազալը։- Սնունդը կուլ տալը։- Տաք առարկայից ձեռքը հետ քաշելը։Պայմանական ռեֆլեքսներ

Դրանք ձևավորվում են կյանքի ընթացքում՝ փորձի և սովորելու շնորհիվ։ Պայմանական ռեֆլեքսների առաջացման համար կարևոր է գլխուղեղի մեծ կիսագնդերի կեղևի մասնակցությունը։Պայմանական ռեֆլեքսի հայտնի օրինակ է գիտնական Իվան Պավլովի փորձը։Նա նկատել էր, որ սնունդ տեսնելիս շան մոտ սկսվում է թքարտադրություն։ Երբ սնունդ տալուց առաջ բազմիցս զանգ էին հնչեցնում, շունը սովորում էր զանգի ձայնը կապել սննդի հետ։ Արդյունքում միայն զանգի ձայնից նրա մոտ սկսվում էր թքարտադրություն։Այս փորձն ապացուցեց, որ օրգանիզմը կարող է սովորել նոր ազդակների նկատմամբ որոշակի պատասխաններ տալ։

4. Ռեֆլեքսային աղեղի կառուցվածքը

Ռեֆլեքսային աղեղը նյարդային ազդակի անցման ուղին է, որով իրականացվում է ռեֆլեքսը։Ռեֆլեքսային աղեղը կազմված է հինգ հիմնական օղակից։

1. Ընկալիչ – ընդունում է արտաքին կամ ներքին գրգիռը և այն վերածում նյարդային ազդակի։

2. Զգայական նեյրոն – նյարդային ազդակը փոխանցում է դեպի կենտրոնական նյարդային համակարգ։

3. Նյարդային կենտրոն – գտնվում է գլխուղեղում կամ ողնուղեղում և մասնակցում է ազդակի մշակմանը։

4. Շարժողական նեյրոն – ազդակը փոխանցում է նյարդային կենտրոնից դեպի աշխատող օրգան։

5. Աշխատող օրգան – մկանը կամ գեղձն է, որը կատարում է պատասխան գործողությունը։

Այս հինգ օղակները փոխկապակցված են։ Եթե դրանցից որևէ մեկը վնասվի, ռեֆլեքսի իրականացումը կարող է խանգարվել։

5. Ինչպե՞ս է աշխատում ռեֆլեքսային աղեղը

Պատկերացնենք, որ մարդը պատահաբար ձեռքով դիպչում է տաք կաթսային։Սկզբում մաշկի ընկալիչներն արձագանքում են վնասակար ջերմային գրգռմանը։ Առաջացած նյարդային ազդակը զգայական նեյրոնի միջոցով հասնում է ողնուղեղ։Ողնուղեղում ազդակը միջանկյալ նեյրոնների միջոցով փոխանցվում է շարժողական նեյրոնին։ Այն ազդակը հասցնում է ձեռքի մկաններին։Մկանները կծկվում են, և ձեռքն անմիջապես հետ է քաշվում։Միաժամանակ տեղեկությունը փոխանցվում է նաև գլխուղեղ, և մարդը գիտակցում է ցավը։Այս գործընթացն այնքան արագ է, որ ձեռքը կարող է հետ քաշվել նույնիսկ մինչև ցավը գիտակցելը։

6. Գլխուղեղի և ողնուղեղի դերը

Գլխուղեղն ու ողնուղեղը կենտրոնական նյարդային համակարգի հիմնական մասերն են։Ողնուղեղը մասնակցում է բազմաթիվ պարզ պաշտպանական ռեֆլեքսների իրականացմանը։

Օրինակ՝ տաք առարկայից ձեռքը հետ քաշելու ռեֆլեքսին։Գլխուղեղը մասնակցում է բազմաթիվ այլ ռեֆլեքսների իրականացմանը և պայմանական ռեֆլեքսների ձևավորմանը։Այսպիսով, ռեֆլեքսները կարող են իրականացվել կենտրոնական նյարդային համակարգի տարբեր բաժինների մասնակցությամբ։

7. Ռեֆլեքսների հետաքրքիր օրինակներ

Աչքի բիբի փոփոխությունը։ Երբ ուժեղ լույս է ընկնում աչքին, բիբը նեղանում է։ Իսկ մթության մեջ այն լայնանում է՝ օգնելով տեսողությանը հարմարվել լուսավորությանը։Ծնկային ռեֆլեքսը։ Բժիշկը հատուկ մուրճիկով թեթև հարվածում է ծնկի տակ գտնվող ջլին։ Դրա արդյունքում ոտքը ակամա շարժվում է առաջ։ Այս ռեֆլեքսը ստուգելով՝ բժիշկը կարող է գնահատել նյարդային համակարգի որոշ հատվածների աշխատանքը։Փռշտալը։ Երբ քթի լորձաթաղանթը գրգռվում է փոշուց կամ այլ մասնիկներից, առաջանում է փռշտոցի ռեֆլեքս, որն օգնում է հեռացնել գրգռիչները։Աչքի թարթումը։ Թարթելու շնորհիվ աչքի մակերեսը խոնավանում է և պաշտպանվում արտաքին ազդեցություններից։

8. Ռեֆլեքսների նշանակությունը մարդու կյանքում

Ռեֆլեքսներն ունեն պաշտպանական և կարգավորիչ կարևոր նշանակություն։Դրանք օգնում են օրգանիզմին արագ արձագանքել վտանգներին, պահպանել մարմնի հավասարակշռությունը և ապահովել ներքին օրգանների բնականոն աշխատանքը։Ռեֆլեքսները մասնակցում են նաև շնչառության, մարսողության և մարմնի բազմաթիվ այլ գործընթացների կարգավորմանը։Առանց ռեֆլեքսների մարդը չէր կարող այդքան արագ պաշտպանվել վնասակար ազդեցություններից

։9. Եզրակացություն

Ուսումնասիրելով ռեֆլեքսները՝ հասկացանք, որ դրանք մարդու նյարդային համակարգի կարևոր գործառույթներից են։Ռեֆլեքսային աղեղի միջոցով նյարդային ազդակը փոխանցվում է ընկալիչից դեպի նյարդային կենտրոն, ապա՝ աշխատող օրգան։Ռեֆլեքսների շնորհիվ մեր օրգանիզմը կարողանում է արագ պաշտպանվել վտանգներից, արձագանքել արտաքին և ներքին փոփոխություններին և պահպանել իր բնականոն աշխատանքը։Ռեֆլեքսները ցույց են տալիս, թե որքան արագ և կազմակերպված է աշխատում մարդու նյարդային համակարգը։

Posted in Քիմիա 8

Քիմիա ինքնաստուգում

Ինքնագնահատման հարցեր՝

1.Ներկայացնել ատոմի էլեկտրոնային թաղանթ և էներգիական մակարդակ հասկացությունները։

Էլեկտրոնային թաղանթը ատոմի միջուկի շուրջ գտնվող էլեկտրոնների ամբողջությունն է։ Էներգիական մակարդակները էլեկտրոնների դասավորության շերտերն են։

2.Հաշվել էներգիական մակարդակների առավելագույն թիվը տվյալ էներգիական մակարդակում։

Ատոմը կարող է ունենալ առավելագույնը 7 էներգիական մակարդակ

3.Որոշի՛ր էլեկտրոնների թիվը հետևյալ քիմիական տարրերից յուրաքանչյուրի ատոմի էլեկտրոնային թաղանթում։

ա)ալյումին (Al) — 13

բ)ֆտոր (F) — 9

գ)ածխածին (C) — 6

դ)ֆոսֆոր (P) — 15

4.Ո՞ր բանաձևով են հաշվում էլեկտրոնների առավելագույն թիվը տվյալ էներգիական մակարդակում։

Էլեկտրոնների առավելագույն թիվը հաշվում են N = 2n² բանաձևով։

5.Հաշվի՛ր էլեկտրոնների առավելագույն թիվը չորրորդ էներգիական մակարդակում։

Չորրորդ մակարդակում՝ N = 2 × 4² = 32 էլեկտրոն։

6.Ի՞նչ է ատոմի էլեկտրոնային բանաձևը։

Ատոմի էլեկտրոնային բանաձևը էլեկտրոնների բաշխումն է ըստ էներգիական մակարդակների։

7.Ընտրի՛ր երկրորդ էներգիական մակարդակում 6 էլեկտրոն պարունակող քիմիական տարրի անվանումը։

ա)ածխածին

բ)թթվածին

գ)ծծումբ

դ)նեոն

8.Տրված են քիմիական տարրերի հետևյալ նշանները.

ա) Al և B

բ) Կարգաթվերի գումարը՝ 13 + 5 = 18։

9.Սահմանի՛ր վալենտային շերտ և վալենտային էլեկտրոն հասկացությունները։.

Վալենտային շերտը ատոմի արտաքին էներգիական մակարդակն է։ Վալենտային էլեկտրոնները այդ շերտում գտնվող էլեկտրոններն են։

10.Հաշվի՛ր բոր և ալյումին տարրերի վալենտային էլեկտրոնների առավելագույն թիվը։.

Բորը (B) և ալյումինը (Al) ունեն 3-ական վալենտային էլեկտրոն։

11.Ո՞րն է ատոմի շառավիղը, ինչպե՞ս է փոխվում ատոմի շառավիղը նույն պարբերություններում և նույն խմբի սահմաններում։.

Ատոմի շառավիղը միջուկից մինչև արտաքին էլեկտրոնային շերտի հեռավորությունն է։ Պարբերությունում ձախից աջ փոքրանում է, իսկ խմբում վերևից ներքև՝ մեծանում։

12.Ի՞նչ է էլեկտրաբացասականությունը։

Էլեկտրաբացասականությունը ատոմի՝ քիմիական կապի էլեկտրոնները դեպի իրեն ձգելու հատկությունն է։

13.Հետևյալ շարքերում ներկայացված քիմիական տարրերը դասավորի՛ր ըստ դրանց ատոմների շառավիղների նվազման։.

ա) Լիթիում > Բոր > Ածխածին

բ) Լիթիում > Բերիլիում > Ազոտ

գ) Սիլիցիում > Ֆոսֆոր > Ֆտոր

դ) Նատրիում > Ծծումբ > Քլոր

14.Յուրաքանչյուր շարքում ներկայացված քիմիական տարրերը դասավորի՛ր էլեկտրաբացասականության մեծացման հերթականությամբ.

ա) Ալյումին < Սիլիցիում < Ֆոսֆոր

բ) Բրոմ < Քլոր < Ֆտոր

15.Ընտրի՛ր ՊՀ-ի 2-րդ և 3-րդ պարբերություններից 5-ական քիմիական տարր և կացմի՛ր յուրաքանչյուրի էլեկտրոնային ուրվագիրը և էլեկտրոնային բանաձևը։

1. Լիթիում (Li) — 2, 1

Էլեկտրոնային բանաձև՝ 1s² 2s¹

2. Նատրիում (Na) — 2, 8, 1

Էլեկտրոնային բանաձև՝ 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹

Posted in Երկրաչափություն 8

Ինքնաստուգում

1. Ո՞ր պատկերն է կոչվում բազմանկյուն։

ա) Փակ բեկյալով սահմանափակված հարթ պատկեր

բ) Երկու ճառագայթներով կազմված պատկեր

գ) Շրջանագծի մաս

դ) Երկու ուղիղների հատում

2. Որքա՞ն է քառանկյան ներքին անկյունների գումարը։

ա) 180°

բ) 270°

գ) 360°

դ) 540°

3. Ո՞ր պնդումն է ճիշտ զուգահեռագծի վերաբերյալ։

ա) Բոլոր կողմերը հավասար են։

բ) Հակադիր կողմերը զուգահեռ են և հավասար։

գ) Բոլոր անկյունները ուղիղ են։

դ) Անկյունագծերը միշտ հավասար են։

4. Զուգահեռագծի անկյունագծերը՝

ա) Հավասար են։

բ) Ուղղահայաց են։

գ) Հատման կետում կիսվում են։

դ) Չեն հատվում։

5. Ո՞ր պնդումն է ճիշտ։շ

ա) Յուրաքանչյուր ուղղանկյուն քառակուսի է։

բ) Յուրաքանչյուր քառակուսի և՛ ուղղանկյուն է, և՛ շեղանկյուն։

գ) Յուրաքանչյուր շեղանկյուն ուղղանկյուն է։

դ) Յուրաքանչյուր զուգահեռագիծ քառակուսի է։

6. Սեղանի միջին գիծը՝

ա) Հավասար է հիմքերի գումարին։

բ) Հավասար է հիմքերի տարբերությանը։

գ) Հավասար է հիմքերի գումարի կեսին։

դ) Հավասար է մեծ հիմքին։

7. Եռանկյան միջին գիծը՝

ա) Զուգահեռ է երրորդ կողմին և հավասար է նրա կեսին։

բ) Հավասար է երրորդ կողմին։

գ) Ուղղահայաց է երրորդ կողմին։

դ) Կիսում է եռանկյան անկյունը։

8. Թալեսի թեորեմի համաձայն՝ եթե անկյան կողմերը հատող զուգահեռ ուղիղները մի կողմի վրա անջատում են հավասար հատվածներ, ապա մյուս կողմի վրա նույնպես անջատում են՝

ա) Կրկնակի հատվածներ։

բ) Հավասար հատվածներ։

գ) Կիսով չափ փոքր հատվածներ։

դ) Կամայական հատվածներ։

9. Զուգահեռագծի մի անկյունը 70° է։ Գտնել մյուս երեք անկյունները։

180°- 70° =110

Պատասխան, 70°, 110°,70°,110°

10. Զուգահեռագծի պարագիծը 50 սմ է, իսկ մի կողմը՝ 15 սմ։ Գտնել մյուս կողմի երկարությունը։

50:2-15=10սմ

Պատասխան 10սմ

11. Ուղղանկյան կողմերն են 6 սմ և 9 սմ։ Գտնել նրա պարագիծը։

11սմ

12. Շեղանկյան պարագիծը 40 սմ է։ Գտնել նրա կողմի երկարությունը։

40:4=10

Պատասխան 10սմ

13. Քառակուսու կողմը 8 սմ է։ Գտնել նրա պարագիծը և մակերես

Պատասխան 32սմ,64մսմ2

14. Սեղանի հիմքերն են 8 սմ և 14 սմ։ Գտնել սեղանի միջին գծի երկարությունը։

(8+14):2=11սմ

Պատասխան 11սմ

15. Սեղանի միջին գիծը 13 սմ է, իսկ հիմքերից մեկը՝ 9 սմ։ Գտնել մյուս հիմքի երկարությունը։

13×2-9=17

Պատասխան 17սմ

16. Եռանկյան մի կողմը 20 սմ է։ Այդ կողմին զուգահեռ միջին գիծը քանի՞ սանտիմետր է։

10սմ

17. Զուգահեռագծի մի անկյունը մյուսից 2 անգամ մեծ է։ Գտնել զուգահեռագծի բոլոր անկյունները։

X+2x=180°

18. Հավասարասրուն սեղանի մի հիմքին առընթեր անկյունը 65° է։ Գտնել մյուս երեք անկյունները։

180°-65°=115°

65°,65°,115°,116°

19. Շեղանկյան մի անկյունը 40° է։ Գտնել մնացած երեք անկյունները։

40°,140°,40°,140°

20. ABC եռանկյան մեջ D և E կետերը գտնվում են համապատասխանաբար AB և AC կողմերի վրա։ Ընդ որում՝ DE || BC։ Տրված է՝ AD=4 սմ, DB=2սմ, AE=8 սմ։ Գտնել EC-ն։

4սմ