Category: Մաթեմատիկա 6

Դասարանական աշխատանք

1․ Կատարեք ամբողջ թվերի հանում

ա) -7 — 13=-20

բ) -9-78=-87

գ) 13 — 78=-65

դ) +41 — 65=-24

ե) 6 — 100=-94

զ) -78-23=-101
է) -78-15=-93

ը) -78-12=-90

թ) +12-32=-20

ժ) -26-54=-80

ժա) 0-12=-12

Ժբ) 0-332=-332

2. Կատարե՛ք հանում

ա) -4-(-3) =-1

բ) -74-(-25)=-49

գ) -1-(-7)=+6

դ) -17-(-74)=+57

ե) 29-(-31)=-3
զ) -5-(-7)=+2

է) 842-(-34)=

ը) -74-(-63)=+11

3. Ջերմաստիճանը -3^օ C-ից իջավ ևս 7^օ C։ Որքա՞ն է հիմա ջերմաստիճանը։

-10

4․ Ծովի մակարդակից 25 մետր բարձրության վրա գտնվող նավակը իջավ 30 մետր։ Ի՞նչ մակարդակի վրա է գտնվում հիմա նավակը։

-5

5․ Ի՞նչ թիվ պետք է գրել աստղանիշի փոխարեն, որպեսզի ստացվի ճիշտ հավասարություն:

ա) 2 — 8 = -6

բ) 0 — -7 = 7

գ) 3 + -23 = — 20

դ) -28 + 25 =-3
ե) -15 + 14 = -1

զ) -(-10 )+ 10 = 20

է) -3 — + 9 =6

ը) 19 — 11 = 8

6․ Գտե՛ք արտահայտության արժեքը․

(35-17) — 20=-2

(29 — 64) + 23=-12

(-39 — 21) +11=-7
(-43-14) — 32=

(-30-21) + 56=47

(16 — 33) — 50=
(-74 + 27) — 15

(81 — 45) -60

(-18+6) — 39

Լրացուցիչ աշխատանք

1.Գտիր սխալ հաշվարկները և ուղղիր․

0−(−12)=12
−3−(−7)=4
−6−(−3)=−9 — (-6-(-3)=3)

−10−5=−15
-45-5= — 40

2. Կատարի՛ր հանում

ա) -6 — 23=-29

բ) -10-8=-18

գ) 3- 8=-5

դ) -42 — 15=-57

ե) 45 — 10=30

զ) -8-2=-10
է) -76-15=-91

ը) +8-12=-4

թ) -12 — 2=-14

ժ) -26-4=-30

ժա) 0-12=-12

Ժբ) -4-0=-4

3․ Երկու թվերի տարբերությունը ե՞րբ կլինի դրական։ Իսկ ե՞րբ բացասական։

Տարբերությունը կլինի դրական եթե դրական թվից հանենք բացասական թիվ:

4-(-2)=6

Բացասական կստացվի երբ բացասական թվից հանենք դրական թիվ:

-4-3=-7

4․ Հետևյալ թվերից հանեք 12
-7-12=-19

2-12=-10

32-12=20

-45-12=-57

-41-12=-53

11-12=-1

-3-12=-15

5․ Գտե՛ք և համեմատե՛ք արտահայտությունների արժեքները
-8+7 < -12-32
3-2 > -3-2
65-70 > -10+5
-32-12 > -21-4

6․ Գրիր այն թիվը, որը 27-ով փոքր է 15-ից:

-12

7․ Գտի՛ր 12 թվի հակադիր թիվը 1և հաշվիր իրենց գումարն ու տարբերությունը։

-12+12=0

1․ Համեմատե՛ք ամբողջ թվերը․

ա) -8 < 7

բ) -9 > -11

գ) 3 > -13

դ) 0 > -4

ե) -7 > -17

զ) 1 > -8

2․ Հաշվե՛ք․

ա) |-6| + |4| =10

գ) |-3| — |-1| =-2

ե) |+31|+|+27|=+58

է) |-18| * |-21| =378

բ) |+21| — |+6| =+27

դ) |-50| + |-4| =-54

զ) |15| * |-12|=180

ը) |-44| : |-4| =-11

3. Երկու թվերից ընտրի՛ր այն թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելի մեծ է․

ա) -7 > 11

բ) -6 > -5

գ) -31 < -50

դ) 0 < -3

ե) 17 < 0

զ) 9 < -8

4․ Կատարե՛ք ամբողջ թվերի գումարում

(-11) + (-78) =+67

(+15) + (-7) =+8

(+7) + (+74) =+81

-98 + (-45) =-53
-3+7 =+4

-6 + (- 4) =-10

(-1456) + (-4875) =-6331

(+451) + (-451) =0
(-78)+ (45) =-33

23 + (-897) =-884

(-74) + 123 =49

-956 + (-745) =-1701

5. Խնայբանկը յուրաքանչյուր ավանդին տարեկան ավելացնում է նրա 15 %-ը։ Երկու տարի անց ի՞նչ գումար գրանցված կլինի ավանդատուի հաշվում, եթե նա բանկին հանձնի 200 000 դրամ։

Լուծում՝ 20000 x 15 / 100%=30. 000

20000 + 30. 000=230. 000

230. 000 x 15% / 100=34. 500

230. 000 + 34. 500=264. 500

Պատ․՛ 264. 500

6. A կետից դեպի B կետն ուղևորվել է բեռնանավը, որի արագությունը 8 կմ/ժ է։ 8 Ժ հետո նույն երթուղիով ուղևորվել է շոգենավը, որի արագությունը 24 կմ/ ժ է։ Որքա՞ն է A և B կետերի հեռավորությունը, եթե շոգենավը B կետն է հասել բեռնանավից 16 ժ շուտ։

Լուծում՝ 8×8=64
8×16=128

16+8=24

24×24=576

576-192=288

Պատ․՛  288

|25|=25,     |-32|=+32,   |12|=12  |-140|=+140,  |-705|=+705,  |0|=0,  |-208=+208

1. Այո, |+75|= |-75|
2. Այո, |-0|=|+0|
3. Կարող է,  |-2|=|+2|
4. Այո, |+10|=|-10| +10<-10

a=-15, a=+15

|12|=|12|,  |-48|=|+48|, |62|=|62|, |-100|=|+100|, |-75|=|+75|, |8|=|8|, |0|=|0|, |-28|=|+28|

|24|=|24|,|-24|=24

|100|=|100|, |100|=|-100|

|13|=+|13|, |-13|=|+13|

|1|=|1|, |-1|=|1|

|27|=|27|,  |-27|=|27|

|-2|+|7|+|-16|+|13|-23=15

|18|-|-7|+|-45|+|0|-32=24

|-5|+|728|+|-475| + |-200|-215=1093

|-45|+|45|+|7|-|-68|+4=33

Հարցեր և առաջադրանքներ

1․ Ի՞նչ են անվանում 0 կոորդինատով կետը։

Հաշվարկման սկիզբնակետ ։

2․ Ո՞րն է դրական կիսառանցքի սկզբնակետը։

A

3․ Ո՞րն է բացասական կիսառանցքի սկզբնակետը։

—

4. Թվարկիր մի քանի հակադիր թվեր։

-10 +10, -3 +3, -54 +54:

5․ Գտի՛ր հատվածի երկարությունը։

ա) DG=4

բ) OD=8

գ) OE=8

դ) CK=7

ե) GE=4

6. Համեմատիր բացասական ամբողջ թվերը։

ա) -18 > -25

բ) -105 > -111

գ) -1002 = -1002

դ) -42168 > -442078

ե) -19 > -250

զ) -105 = -105

է) -1002 > -1245

ը) -42145 > -45478

7․ Համեմատիր ամբողջ թվերը

ա) -15 < 25

բ) -10 < 0

գ) -132 > -1048

դ) 168  < 204

ե) 15 > -25

զ) 10 > 0

է) 132 > -1045

ը) -168 > -207

8․ Թվերը գրիր աճման կարգով

18, -65, -148, 0, 625, -57, 298, -756

-756, -148, -65, -57, 0, 18, 298, 625:

9․ Թվերը գրիր նվազման կարգով

87, 0, -2, -78, 45, -467, -54, -45, 64, -123

87, 64, 45, 0, -2, -45, -54, -78, -123, -467:

Լրացուցիչ աշխատանք

1. Նշի՛ր և հաշվի՛ր կոորդինատային առանցքի վրա p և q կոորդինատներով կետերի հեռավորությունը, եթե
   ա) p=3, q=9=6
2. բ) p=3, q=-9,=12
3. գ) p=-3, q=0=3
   դ) p=-23, q=18=41
4. ե) p=-31, q=-6=25
5. զ) p=0, q=6=6
6. Գրի՛ր մի քանի հակադիր թվերի օրինակներ ու սահմանումը։

-6 +6, -523 +523, -88178 +88178

1. Համեմատիր թվերը
   ա) -14 < 14
2. բ) -45 < 65
3. գ) -789 < -235
4. դ) 789 = -789
   ե) -12 < 45
5. զ) -456 < -457
6. է) -7845 > -7859
7. ը) -784 > -1234
   թ) 456 > -78

1. Մորեխը կոորդինատային առանցքի վրայով թռչում է հաջորդաբար առաջ և հետ՝ առաջ 5 միավոր, հետ՝ 2 միավոր։ 48 թռիչք կատարելուց հետո մորեխը հայտնվել է A(28) կոորդինատով կետում։ Սկզբում ո՞ր կետում է եղել մորեխը։

48:2=24

24X3=72

72-28=44

-44

1. Թվերը դասավորի՛ր աճման կարգով։
2. -4, -87, -63, 14, 0, -12, -123, 456, -45, 784, -4563, -987

-4563, -987, -123, -87, -63, -45, -12, -4, 0 2, 14, 784

1. Թվերը դասավորի՛ր նվազման կարգով։
   12, -78, -89, -235, -56, 45, 89, -4578, -1234, -652

89, 45, 12, -56, -78, -89, -235, -652, -1234, -4578.

Տեսություն՝

Հավանականությունը ցույց է տալիս, թե ինչքանով է հնարավոր, որ ինչ-որ բան տեղի ունենա։ Օրինակ՝ եթե դու ու քո ընկերները քար-թուղթ-մկրատ խաղում եք, հավանականությունը ցույց կտա, թե ինչքանով է հնարավոր, որ դու հաղթես։

Կարող ենք օրինակ բերել սովորական խաղային զառը, որն ունի վեց երես։ Երբ զառը գցում ես, կարող է դուրս գալ 1, 2, 3, 4, 5 կամ 6։ Այժմ հարց՝ ինչքանով է հնարավոր, որ դուրս գա, օրինակ, թիվ 4։
Քանի որ ընդամենը վեց տարբերակ կա, ու այդ բոլոր տարբերակները հավասար հնարավորությամբ են, քեզ թիվ 4 ստանալու հավանականությունը կլինի 1-ի 6-ի նկատմամբ։ Այսինքն՝ կա 1/6 հավանականություն, որ դուրս կգա թիվ 4։

Հավանականության հիմնական գաղափարներն են․

• Հավասար հավանականություն. երբ բոլոր հնարավոր դեպքերը հավասար հավանականությամբ են։
• Հավանականության բանաձև. Եթե ունենք n հավասար հնարավոր դեպքեր, ապա կոնկրետ դեպքի հավանականությունը կլինի 1/n​։

Հավանականության բանաձևը ցույց է տալիս, թե ինչպես հաշվենք, որ ինչ-որ կոնկրետ բան տեղի ունենա։

Պատահույթի հավանականությունը հաշվարկելու համար օգտագործվում է հետևյալ բանաձևը․

P(A)=Հաջող դեպքերի քանակը / Ընդհանուր դեպքերի քանակը=m/n

Այստեղ՝

• P(A)- դա այն հավանականությունն է, որ A պատահույթը տեղի կունենա,
• m-Հաջող դեպքերի քանակը — այն դեպքերի քանակն է, որոնք համապատասխանում են մեր ուզած արդյունքին,
• n-Ընդհանուր դեպքերի քանակը — բոլոր հնարավոր դեպքերի քանակն է։

Օրինակ 1․ զառի նետում

Եթե մենք ունենք սովորական զառ (վեց երես ունեցող), ապա զառի նետման ժամանակ հնարավոր է ստանալ 1-ից 6 թվերից որևէ մեկը։ Այստեղ՝

• Ընդհանուր դեպքերի քանակը՝ 6 է (քանի որ կա 6 տարբեր արդյունք՝ 1, 2, 3, 4, 5, 6)։
• Հաջող դեպքերի քանակը՝ 1 է, օրինակ, եթե ուզում ենք ստանալ թիվ 3-ը։

Այսպիսով, 3 ստանալու հավանականությունը կլինի․

P(3)=1 / 6​

Օրինակ 2․ մետաղադրամի նետում

Ենթադրենք՝ մենք ունենք մետաղադրամ, որը կարող է դուրս գալ թիվ կամ զինանշան։ Այս դեպքում՝

• Ընդհանուր դեպքերի քանակը՝ 2 է (քանի որ կա 2 տարբեր արդյունք՝ թիվ կամ զինանշան)։
• Հաջող դեպքերի քանակը՝ 1 է, օրինակ, եթե ուզում ենք, որ դուրս գա զինանշան։

Այսպիսով, զինանշան ստանալու հավանականությունը կլինի․

P(զինանշան)=1 / 2

Օրինակ 3․ քարտի հանման հավանականություն

Ենթադրենք, մենք ունենք 52 քարտանոց խաղաթղթերի տրցակ և ուզում ենք հանել սիրտ գույնով քարտ։ Քանի որ 52 քարտերից 13-ը սիրտ են, այստեղ՝

• Ընդհանուր դեպքերի քանակը՝ 52 է։
• Հաջող դեպքերի քանակը՝ 13 է (քանի որ տրցակում կա 13 սիրտ քարտ)։

Սիրտ քարտ ստանալու հավանականությունը կլինի․

P(սիրտ)=13 / 52=1 / 4​

Այսինքն՝ կա 1/4 կամ 25% հավանականություն, որ կհանենք սիրտ քարտ։

Այս բանաձևը կարող ենք օգտագործել ամենատարբեր դեպքերում՝ հաշվելու, թե ինչքանով է հնարավոր, որ ինչ-որ բան տեղի ունենա։

Ուշադրություն

1) hավաստի իրադարձության հավանականությունը հավասար է 1-ի,

2) անհնար իրադարձության հավանականությունը հավասար է 0-ի:

Դասարանական առաջադրանքներ

Վարժություն 1․

Սովորական վեց երես ունեցող զառը մեկ անգամ նետելիս, գտեք հավանականությունը, որ դուրս կգա․

1. 4 թիվը

P (4) = 1/6=1/2

1. Կենտ թիվ

P(3)= 3/6=1/2

1. Թիվ 5 կամ 6-ը

P (5, 6) =2/6=1/3

Վարժություն 2․

Մետաղադրամը երկու անգամ նետում ենք։ Գտեք հետևյալ պատահույթների հավանականությունը․

1. Երկու նետման արդյունքում երկու անգամ էլ դուրս գա թիվ։

P (2)=2/2=1/1

1. Առնվազն մեկ անգամ դուրս գա զինանշան։

P (2

1. Միայն առաջին նետման արդյունքում դուրս գա թիվ։

Վարժություն 3․

52 քարտանոց տրցակից պատահական մեկ քարտ հանելիս, գտեք հավանականությունը, որ․

1. Կհանենք սիրտ քարտ։
2. Կհանենք սև գույնով քարտ։
3. Կհանենք վալետ։

Վարժություն 4․

Ծաղկամանում կա 12 շոկոլադ, որոնցից 5-ը կաթնային են, 4-ը՝ մուգ շոկոլադ, իսկ 3-ը՝ սպիտակ շոկոլադ։ Պատահական մեկ շոկոլադ ընտրելիս, գտեք հավանականությունը, որ․

1. Կընտրվի կաթնային շոկոլադ։
2. Կընտրվի մուգ կամ սպիտակ շոկոլադ։
3. Կընտրվի այնպիսի շոկոլադ, որը ոչ կաթնային է։

Վարժություն 5

Ունեք 20 քարտ, որոնցից 8-ը կարմիր են, իսկ մնացածը՝ կապույտ։ Պատահական մեկ քարտ ընտրելիս, գտեք հավանականությունը, որ․

1. Կընտրվի կարմիր քարտ։
2. Կընտրվի կապույտ քարտ։
3. Կընտրվի քարտ, որը չի լինի կարմիր։

Տեսություն՝

Առօրյա կյանքում մենք ականատես ենք լինում տարբեր իրադարձությունների:

Օրինակ

Անձրև է գալիս, հայրիկը նոր հեռուստացույց է գնում, Հայաստանի շախմատի թիմը հաղթում է, քո ընկերը հիվանդանում է և այլն: Այս իրադարձությունների մեջ առանձնացնենք երեք տեսակներ:

1) Իրադարձություններ, որոնք միշտ կատարվում են:

2) Իրադարձություններ, որոնք երբեք չեն կատարվում:

 3) Իրադարձություններ, որոնք երբեմն կատարվում են, իսկ երբեմն էլ՝ ոչ:

 Լավ հասկանալու համար այս գաղափարները, դիտարկենք զառը, որի նիստերի վրա տեղադրված են 1,2,3,4,5,6 թվերը:

 Պատկերացնենք երեք իրադարձություններ՝

1) զառը գլորելուց բացվում է 1,2,3,4,5,6 թվերից որևէ մեկը,

2) զառը գլորելուց բացվում է 10 թիվը,

3) զառը գլորելուց բացվում է 6 թիվը: Այս իրադարձություններից՝ — առաջինը հաստատ կկատարվի (զառը կկանգնի որևէ նիստի վրա և կբացվի 1,2,3,4,5,6 թվերից որևէ մեկը), — երկրորդը երբեք չի կատարվի (զառի նիստերի վրա չկա 10 թիվը, ուստի անհնար է, որ 10 թիվը բացվի), — երրորդը երբեմն կատարվում է, իսկ երբեմն էլ՝ ոչ (եթե բացվի 6-ը, ապա կկատարվի, իսկ եթե բացվի 1,2,3,4,5 թվերից որևէ մեկը, ապա՝ ոչ):

 Առօրյա իրավիճակներում ևս իրադարձությունները նման են այս երեք տեսակներին:

 — «Ֆուտբոլիստի հարվածից վեր բարձրացած գնդակը կընկնի գետնին» իրադարձությունը միշտ կատարվում է,

 — «Ֆուտբոլիստի հարվածից հետո գնդակը կթռնի 10 կիլոմետր» իրադարձությունը երբեք չի կատարվում,

— «Ֆուտբոլիստի իրացրած 11 մետրանոց հարվածը գոլ կլինի» իրադարձությունը կարող է կատարվել կամ՝ ոչ:

1) Իրադարձությունը կոչվում է հավաստի, եթե այն միշտ տեղի է ունենում: 

2) Իրադարձությունը կոչվում է անհնար, եթե այն երբեք տեղի չի ունենում:

Մաթեմատիկայում կարևոր են երրորդ տեսակի իրադարձությունները, որոնք որոշակի պայմանների դեպքում կարող են տեղի ունենալ կամ տեղի չունենալ:

Այդպիսի իրադարձությունները կոչվում են պատահույթներ(պատահական իրադարձություններ):

Հաճախ մենք ինքներս կարող ենք ստեղծել պայմաններ և ստուգել, թե արդյո՞ք այս կամ այն իրադարձությունը տեղի ունի այդ պայմաններում:Այդ դեպքում ասում են, որ կատարվում է պատահական փորձ: Պատահական փորձն ունի տարբեր ելքեր և այն կարելի է կրկնել ցանկացած քանակությամբ:Պատահական փորձերի օրինակներ են՝ մետաղադրամի կամ զառի նետումը, թիրախի վրա կրակելը, տուփից գնդիկ հանելը և շատ ուրիշներ:

Պատահական իրադարձությունները ուսումնասիրում է մաթեմատիկայի ճյուղերից մեկը, որը կոչվում է հավանականությունների տեսություն:

Հավանականությունների տեսության մեջ պատահույթները ընդունված է նշանակել լատիներեն մեծատառերով՝ A,B,C,D,X,Y,Z: Հավաստի իրադարձությունը նշանակում են հունարեն «օմեգա» մեծատառով՝ Ω, իսկ անհնար իրադարձությունը՝ ∅ նշանով:

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 310; 311; 312; 318; 323; 328

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝ 313;314, 319; 322-ա; 326; 327;

Դասագիրք՝ 6 դասարանի մաթեմատիկա

310. Հետևյալ իրադարձություններից որոնք՞ են պատահույթներ։

ա, գ, դ

311. Հետևյալ իրադարձություններից որոնք՞ են հավատի:

բ, գ, ե

311. Հետևյալ իրադարձություններից որոնք՞ են անհնար:

բ, գ

1․ Ի՞նչ է ցույց տալիս 1։ 50 000 մասշտաբը։

Այն ցույց է տալիս, որ իր իրական չափսից փոքրացրած է 50000 անգամ:

2․ Երկու քաղաքների հեռավորությունը 200 կմ է։ Գտե՛ք այդ երկու քաղաքների պատկերների հեռավորությունը քարտեզում, եթ թվային մասշտաբը հավասար է 1 ։ 1 000 000։

200կմ=20000000սմ

20000000:1000000=20

3․ Քարտեզում երկու կետերի հեռավորությունը 5 սմ է։ Գտնել տեղանքում այդ երկու քաղաքների հեռավորությունը, եթե մասշտաբը 1։ 50 000 է։

5×50000=250000

250000սմ=2500մ

4․ Կառուցեք մի քանի համաչափ պատկերներ։

5․

Սյունակային դիագրամում ներկայացված է 2023-2024 ուսումնական ատրվա առարկայական օլիմպիադաների մարզային փուլերի մասնակիցների քանակը ըստ մարզերի։ Օգտվելով այդ դիագրամից՝ պատասխանեց հետևյալ հարցերին՝

ա) Քիմիայի օլիմպիադայի Լոռու մարզի մասնակիցները ինչքանո՞վ են ավելի ֆիզիկայի օլիմպիադայի նույն մարզի մասնակիցներից։

29-3=26

բ) Քանի՞ աշակերտ է մասնակցել Շիրակի մարզից մաթեմատիակայի, ֆիզիկայի և քիմիայի օլիմպիադաներին միասին։

16×2+9=41

գ) Ամենաշատը ո՞ր մարզից և քանի՞ հոգի են մասնակցել ֆիզիկայի օլիմպիադայի մարզային փուլին։

Շիրակ մարզից 9 հոգի

6․ Գնացքը A կետից մեկնել է C կետը։ Ճանապարհին այն կանգ է առել B կետում։ Այդ ամենը գրաֆիկորեն պատկերված է ներքևի նկարում։ Գրաֆիկից ելնեով՝ պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին․

ա) Որքա՞ն ժամանակ է գնացքը եղել ճանապարհին։

7ժամ

բ) Որքան ժամանակում է գնացքը հասել B կետը։

2ժամ

գ) Ի՞նչ արագությամբ է գնացքը A կետից ընթացել դեպի B կետը։

90կմ/ժ

դ) Ի՞նչ արագությամբ է գնացքը B կետից ընթացել դեպի C կետը։

30կմ/ժ

ե) Որքա՞ն է տևել B կետում արած կանգառը։

3ժամ

Տեսություն՝

Շրջանաձև դիագրամներ

Դիագրամները ապահովում են ակնառու պատկերացում մեծությունների կախվածությունների վերաբերյալ: 

Մեծությունների հարաբերության ներկայացումը շրջանի մասերի միջոցով կոչվում է շրջանաձև դիագրամ:

Շրջանաձև դիագրամները օգտագործում են այն դեպքերում, երբ համեմատվող մեծությունների գումարը տալիս է 100 %:

Ներքևի դիագրամը ցույց չի տալիս որոշակի ամպամածությամբ օրերի քանակը:Սակայն, այն ցույց է տալիս, թե այս կամ այն ամպամածությամբ օրերը ամբողջի քանի տոկոսն են կազմում: 

 Որոշակի ամպամածությամբ օրերն ունեն իրենց գույնը և նույնիսկ առանց թվային արժեքների. կարելի է որոշակի պատկերացում կազմել ամսվա ընթացքում ամպամածության վերաբերյալ: Շրջանաձև դիագրամների հիմնական առավելությունը ակնառու լինելն է:Տվյալների ճշգրտությունն ապահովելու համար հաճախ օգտագործում են սյունակաձև դիագրամները:

Սյունակաձև դիագրամներ. 

Սյունակաձև դիագրամները (սյունապատկերները) կազմված են նույն լայնությամբ զուգահեռ ուղղանկյուններից (սյունակներից): Յուրաքանչյուր սյունակ ցույց է տալիս տվյալների որոշակի տեսակ (օրինակ՝ ամպամածության տեսակը): Տվյալների տեսակները դասակարգված են հորիզոնական առանցքի վրա:  

Սյունակի բարձրությունը ցույց է տալիս տվյալների որոշակի տեսակի արժեքը (օրինակ՝ որոշակի ամպամածությամբ օրերի քանակը): Արժեքները տեղադրվում են ուղղահայաց առանցքի վրա:

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 261; 267; 269; 272; 274; 280 էջ 49,50

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝ 262; 268; 270; 273; 279 էջ 49,50

6 դասարան մաթեմատիկա

Տեսություն՝

Նայիր այս պատկերներին: 

 Պատկերները միանգամայն տարբեր են իրարից, և հնարավոր չէ դրանք շփոթել միմյանց հետ: Սակայն նրանք բոլորն ունեն մի կարևոր հատկություն. այս պատկերները համաչափ են: 

Լավ պատկերացնելու համար համաչափության հատկությունը, նայիր այս պատկերներին, որոնք համաչափ չեն: 

 Պատկերի համաչափությունը նշանակում է, որ գոյություն ունի մի ուղիղ (այն կոչվում է պատկերի համաչափության առանցք), որը պատկերը բաժանում է միանման տեսք ունեցող երկու մասերևի՝ ձախ և աջ: Դրանք միանման են այն առումով, որ եթե ուղղի երկայնքով ծալել թուղթը, որի վրա նկարված է պատկերը, ապա ձախ և աջ մասերը կհամընկնեն:

Ասում են, որ M և  M₁ կետերը համաչափ են m ուղղի նկատմամբ,եթե այդ ուղիղը ուղղահայաց է MM₁ հատվածին և անցնում է նրա միջնակետով: 

Երկու պատկերներ կոչվում են որևէ ուղղի նկատմամբ համաչափ, եթե նրանցից յուրաքանչյուրը կազմված է մյուսի կետերին համաչափ կետերից:

Ասում են, որ պատկերը օժտված է առանցքային համաչափությամբ, եթե գոյություն ունի այնպիսի ուղիղ, որը պատկերը բաժանում է այդ ուղղի նկատմամբ երկու համաչափ մասերի:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1․ Բեր համաչափ պատկերների օրինակներ։

2. Geogebra ծրագրում գծիր որևէ ուղղի նկատմամբ համաչափ պատկեր։

3. Geogebra ծրագրում գծել հետևյալ պատկերները և համապատասխան համաչափ պատկերները գծել։