Ագապե Ավագյան

XIV

Անտառը թափում է իր սաղարթը,
Անտառում հատնում է ու վատնում,
Բայց նայի՛ր— ինչքա՜ն նա զվարթ է,
Ինչքան նո՜ր է— ու մի՛շտ անհատնում։

1197. Կոտորակները դասավորիր աճման կարգով 

Ա)  5/7 , 93/7 ,  2/7 , 6/7, 19/7:

2/7, 5/7, 6/7, 19/7, 93/7:

Բ) 8/13, 1/13, 25/13, 9/13, 11/13:

1/13, 8/13, 9/13, 11/13, 25/13:

Գ) 18/23, 9/23, 22/23, 27/23, 24/23:

9/23, 18/23, 22/23, 24/23, 27/23:

1212. Գումարե‘ք կոտորակները:

ա) 20/49+5/14=40+35/98=75/98

[49;14]=7x7x2=98

49  7

7    7

1

14  2

7     7

բ) 5/72+61/81=45+488/648=533/648

[72;81]=2x2x2x3x3x9=648

72.  2

36.   2

18.    2

9.       3

3         3

1

81  9

9     3

3.     3

1

գ). 55/51+8/17=55+24/51=79/51

[51;17]=3×17=51

51. 3

17.  17

1

17. 17

1

դ) 15/96+11/16+7/80=75+2310+42/480=2427/480

[96;16;80]=2x2x2x2x6x3x5=480

96. 2

48.  2

24.  2

12.   2

6.     6

3.      3

1

16. 2

8.   2

4.   2

2.   2

1

80. 2

40   2

20.  2

10.   2

5.      5

1

ե). 7/36+5/54+11/18=28+10+66/108=104/108

[36;54;18]=2x3x3x3x2=108

36. 2

18.  2

9     3

3.     3

1

54. 2

27   3

9.    3

3.    3

1

18.  2

9     3

3.     3

1

զ) 31/36+7/12+29/60=186+112+77/200=375/200

[36;12;60]=2x2x3x5x3=200

36. 2

18.  2

9     3

3      3

1

12  2

6     2

3.     3

1

60. 2

30.  2

15.   3

5.      5

1

Ռաֆայել Իսրայելյանի ինքնատիպ ստեղծագործությամբ կարծես միավորվեցին շինարարական տեխնիկայի ժամանակակից նվաճումներն ու հայ ճարտարապետության հազարամյա ավանդույթները։ Դրանում համոզվելու համար մենք պարզապես պետք է ուշադիր դիտենք Հրազդանի ձորափին կառուցված Արարատ գինու կոմբինատի մառանները։ Դրանք հեռվից բերդապարսպի տպավորություն են թողնում և այնպիսի ներդաշնակությամբ են
միաձուլվում տեղանքին, որ կարծես բնության ստեղծագործություն
լինեն։ Շրջապատի հետ նույնպիսի ներդաշնակություն ունի նաև
Հրազդան գետի վրա կառուցված ջրատար կամուրջը։
Ռաֆայել Իսրայելյանը բազմաթիվ փոքր ու մեծ ստեղծագործությունների հեղինակ է։
1942թ. Էջմիածնի Փարաքար գյուղի համար նախագծելով
աղբյուր-հուշարձան՝ նա փաստորեն սկիզբ դրեց զոհվածների
հիշատակին աղբյուր-հուշարձաններ կառուցելու ազգային
գեղեցիկ ավանդույթի վերականգնմանը։
Ռաֆայել Իսրայելյանը ստեղծել է փոքր ու մեծ ծավալի շատ
գործեր։ Ճարտարապետի մեծածավալ գործերի մեջ առանձնա[1]նում են Հաղթանակի զբոսայգում կանգնեցված Մայր Հայաստան հուշարձանի պատվանդանը,
որը միաժամանակ նաև թանգարանի շենք է, և, իհարկե,
Սարդարապատի հուշահամալիրը։ Հուշահամալիրի ամենամեծ
կառույցը ազգագրության թանգարանի շենքն է։ Շենքի տանիքը
կառուցված է անցյալի մեր ժողովրդական բնակելի տների
նմանությամբ. այսինքնլուսավորվում է բնական լույսով։ Թանգարանի շենքի արտաքին պատերը փակ են, բայց երկու տեղում դրանք նեղլիկ պատուհաններ ունեն։ Այդ պատուհաններից մեկը նայում է Արագածին, մյուսը Արարատին։
Սարդարապատից բացիՌաֆայել Իսրայելյանի նախագծով կառուցվել են նաև Մուսա լեռան, Հաճընի, Ապարանի հերոսամարտերին նվիրված հուշարձանները և տասնյակ այլ կառույցներ։ Ռաֆայել Իսրայելյանը ամբողջական խառնվածք էր։ Ինչ էլ որ անում էր, անում էր ներքին մղումով, համոզված… Հոգեկան այն կապը, որ ուներ հայրենի երկրի, նրա պատմության, հոգևոր գանձերի նկատմամբ, բացառիկ ուժի էր հասնում։ Թղթի մի կտորի վրա նախշ նկարեր, թե հսկայական մի շենք կառուցեր, գինու մի գավ պատրաստեր, թե մոնումենտ կառուցեր, նպատակը նույնն էր հաստատել մեր ժողովրդի հոգեկան բարձր
կերտվածքը։

Ձյունապատ լեռներ ու կապույտ լճեր։
Երկինքներ, որպես երազներ հոգու։
Երկինքներ, որպես մանկական աչեր։
Մենակ էի ես։ Ինձ հետ էիր դու։

Երբ լսում էի մրմունջը լճի
Ու նայում էի թափանցիկ հեռուն —
Զարթնում էր իմ մեջ քո սուրբ անուրջի
Կորուստը այն հին, աստղայի՜ն, անհո՜ւն։

Կանչում էր, կանչում ձյունոտ լեռներում
Մեկը կարոտի իրիկնամուտին։
Իսկ գիշերն իջնում, ծածկում էր հեռուն
Խառնելով հոգիս աստղային մութին․․․

Նկարիչ — արձանագործ Երվանդ Քոչարի /1899 — 1979/ ստեղծագործական ժառանգությունը   XX  դարի  Ավանգարդ արվեստի ամենահետաքրքիր երևույթներից է: 1923 – 1936 թթ. Փարիզում նա ստեղծեց արվեստ, որն իր անունը դասեց այն մեծերի շարքում, որոնցով պայմանավորված է եվրոպական Ավանգարդն ու համաշխարհային կերպարվեստի հետագա ընթացք: Քոչարը Տարածական նկարչության  հիմնադիրն է.  պլաստիկ – գեղարվեստական նոր արտահայտչաձև, որը ներառում է ժամանակը որպես լրացուցիչ չորրորդ չափ: 

Հայ արվեստագետը ցուցադրվել է ժամանակի խոշորագույն վարպետների` Պիկասոյի, Բրակի և մյուսների կողքին: 1936 թ. Քոչարը ներգաղթեց ԽՍՀՄ. հետևեցին բանտ, ստեղծագործական մեկուսացում, ինչն ազդեց Քոչարի ստեղծագործական ընթացքի վրա: Այդ ժամանակահատվածը Քոչարի երևանյան շրջանի հանճարեղ թռիչքների, արթնացած հույսերի և այդ հույսերի փլուզման ժամանակն էր: Այս ընթացքում են արարվել «Էքստազը» /1960թ./, «Պատերազմի արհավիրքը» /1962թ./, «Զվարթնոցի արծիվը» /1955թ./, «Մելանխոլիան» /1959թ./, «Կիբեռնետիկայի մուսան» /1972թ./, «Վարդան Մամիկոնյանը» /1975թ./, Հայաստանի ու հայության խորհրդանիշ դարձած «Սասունցի Դավիթը»  /1959թ./  և այլ մեծարժեք ստեղծագործություններ: Երվանդ Քոչարի թանգարանը  ստեղծվել է 1984թ.  իր արվեստանոցի տեղում:

Մեծ գեղագետի գործերը ներկայացված են աշխարհի բազմաթիվ թանգարաններում, սակայն միայն այստեղ կարելի է հնարավորինս ամբողջական պատկերացում կազմել արվեստագետի անցած ողջ ստեղծագործական ճանապարհի մասին. ցուցադրվում են «Թիֆլիսյան», «Փարիզյան», «Երևանյան» շրջանների գեղանկար, գրաֆիկ, քանդակ աշխատանքները, սեղմումով գործեր, մոնումենտալ քանդակները: Միայն այստեղ և Փարիզի Պոմպիդու կենտրոնում կարելի է տեսնել քոչարյան արվեստի այն հրաշքը, որ կոչվում է  «Տարածական նկարչություն»:

Երվանդ Քոչարի թանգարանը տարածաշրջանում պատմական ավանգարդի ուսումնասիրման ու պրոպագանդման կարևորագույն կենտրոն է:    ​

Как отмечают Пасху в разных странах

Пасха в Англии. Этот день для многих является более важным религиозным праздником, чем Рождество. Школы закрываются на две недели. Многие жители присутствуют на вечерней Пасхальной службе, которая заканчивается в полночь. После службы все поздравляют друг друга с окончанием Великого поста и началом новой жизни, многие церкви украшают ветками деревьев с набухшими почками, нарциссами и разукрашенными яйцами. После службы возвращаются домой и едят пасхальный кулич.

Польша. Здесь празднует Пасху два дня. За столом собираются все поколения одной семьи. Праздничная трапеза начинается с молитвы. Завтрак состоит из освященной пасхи, яиц, мяса и колбасы. Следующий за Пасхальным воскресеньем – Мокрый понедельник. Поляки щедро поливают друг друга водой, но никто не обижается, все довольны. Считается, что вода приносит здоровье, удачу и прибыль в хозяйстве.

Австралия. Австралийская Пасха – это четыре дня отдыха, которые начинаются в пятницу и заканчиваются в понедельник. В Австралии, как и везде в мире, очень популярны пасхальные яйца – из шоколада или сахара.  Очень популярны сладкие горячие булочки, которые австралийцы едят на завтрак в пасхальное утро перед посещением церкви.

Швеция. В Швеции Пасха не такой большой праздник, как Рождество, но в школах его начинают отмечать еще за неделю до наступления. Жители Швеции украшают к Пасхе свои дома пасхальными цветниками – желтого, зеленого и белого цвета. Шведы едят на Пасху почти ту же пищу, которую они предпочитают на Рождество, но на этот раз гораздо больше уделяют внимания конфетам и другим сладостям. Пасхальные яйца они делают из картона, а внутрь каждого яйца кладут конфету.

Пасха в Италии. На Пасху главное блюдо – баранина с жареными артишоками, салатом из сладкого перца, оливок и помидоров, соленый пирог с яйцами и сыром. Также на столе должна присутствовать коломба – это что-то вроде нашей пасхи, но с более лимонным ароматом. Часто она покрывается миндалём и миндальной глазурью. На следующий день после Пасхи у итальянцев принято ходить на пикники с соседями и друзьями семьи.

Пасха в Америке. В пасхальное воскресенье американские семейства обязательно посещают церковь. Традиционный американский пасхальный обед состоит из ветчины с ананасами, картофелем, фруктовым салатом и овощами. Дети получают корзинки от “пасхального зайчика”, который еще ранним утром наполнил их цветными пасхальными яйцами и массой шоколада и конфет. В Америке очень популярна пасхальная игра: катание яиц по наклонному газону.

Пасха во Франции. В этой стране Пасха – это семейный праздник. Устраивается семейное застолье с традиционными молитвами и подарками. В Пасху все французы обязательно ходят в церковь. В воскресное утро родители прячут в детских комнатах шоколадные яйца, а дети должны их найти. Это очень давняя и веселая традиция, передающаяся из поколения в поколение. Главным праздничным блюдом является жареный цыпленок. На десерт принято подавать пирожные с шоколадной начинкой. Дома украшаются красными ленточками и разноцветными гирляндами. 

Пасха в Великобритании. Здесь  Пасха считается одним из самых важных праздников в году. В пасхальное воскресенье, на рассвете, в церквях проходят службы и концерты органной музыки. В Пасхальный день принято дарить детям на улицах конфеты и игрушки. На воскресный обед собирается вся семья. Друзьям и родственникам дарят шоколадные яйца, внутри которых спрятаны сладости.

Գինեգործություն

Գինեգործությունը հնուց ի վեր տարածված է եղել Հայաստանում: Հայ և օտարազգի շատ հեղինակներ Հայաստանը համարել են անուշահոտ, սքանչելի գինիների երկիր: Հայկական գինեգործության հնամյա ավանդույթների մասին են վկայում պատմիչների տեղեկությունները, ինչպես նաև՝ խաչքարերի և այլ ճարտարապետական հուշարձանների քանդակներն ու արձանագրությունները, տարբեր հնավայրերում հայտնաբերված հնձանները: Գինի ստանում են խաղողից, նաև՝ պտուղներից ու հատապտուղներից: Գինեգործության հիման վրա հետագայում առաջ է եկել օղու և կոնյակի արտադրությունը: Գինուն նվիրված բազմաթիվ քառյակներ ու բանաստեղծություններ են ստեղծվել հայկական, պարսկական, արաբական և այլ ժողովուրդների գրականության մեջ: Որոշ դեպքերում գինի խմելը ոչ սովորական, խորհրդանշական իմաստ է ունենում: Օրինակ՝ պատարագի արարողության ժամանակ ներկաները քահանայի ձեռքից գինու մեջ թաթախված հաց են ընդունում:Կամ՝ եկեղեցում պսակադրության ուխտ կատարելիս նորապսակները միևնույն բաժակից գինի են խմում: :

Տոնական սեղանին գինու հետ տարբեր ուտելիքներ
են դրվում:

Նախագիծ

Որո՞նք են ձեր սիրելի ճաշատեսակները:

Ի՞նչ ուտելիքներ եք նախընտրում սովորական և ոչ սովորական, տոնական օրերին:

Ուրիշ ի՞նչ հայկական կերակրատեսակներ գիտեք:
Առաջադրանքը կատարելիս խորհրդակցեք մայրիկի, տատիկի և ընտանիքի մյուս անդամների
հետ:

Ոսկերչություն, արծաթագործություն, տարազ
Սովորաբար մարդիկ հարսանիք գնալիս կամ որևէ այլ արարողության մասնակցելիս զարդարվում են, իրենց տոնական հագուստի հետ կրում այդ հագուստին հարմար զարդեր։ Հագուստը
և զարդերը (մատանի, ապարանջան, վզնոց և այլն) տարազի մաս
են։
Զարդերը կարող են տարբեր նյութերից պատրաստված լինել,
բայց ընդունված է դրանք ավելի հաճախ ոսկուց և արծաթից
պատրաստել։ Ոսկերչությունն ու արծաթագործությունը կարևոր,
տարածված արհեստներ են։ Թանկարժեք, գեղեցիկ, բոլորի
ուշադրությունը գրավող զարդեր շատերն են ցանկանում ունենալ։
Ոսկերիչներն ու արծաթագործները միայն զարդեր ու
հարդարանքի իրեր չեն պատրաստում։ Գեղեցիկ իրերով
զարդարում են նաև տները, եկեղեցիներն ու այլ շենքեր,
անցյալում արքայական ու իշխանական պալատները։ Անցյալի հայ ոսկերչության լավագույն նմուշները մենք կարող ենք տեսնել Հայաստանի թանգարաններում։ Ոչ միայն ոսկերչական իրերը, այլև խեցեղենը, գործվածքեղենը, գորգերը և մարդու առօրյա կյանքում օգտագործվող, նրա կենցաղը հարմար և գեղեցիկ դարձնող իրերը նաև արվեստի բարձրարժեք նմուշներ կարող են լինել։ Այդ պատճառով ժողովրդական մշակույթի այդ մասը կիրառական արվեստ է կոչվում։ Այսօր էլ թանգարաններում, տարբեր ցուցասրահներում, բնակարաններում, նաև պուրակներում ու զբոսայգիներում կարելի է տեսնել կավից, մետաղից, փայտից պատրաստված այդպիսի իրեր։ Դրանք գուցե չեն օգտագործվում իրենց նախկին նշանակությամբ, բայց շարունակում են հիացնել մարդկանց։ Հայ մշակույթի շատ տարրեր միջազգային ճանաչում են ստացել՝ դառնալով մարդկության ընդհանուր մշակութային հարստության մի մասը: Այսպես, 2012 թվականին «Սասնա ծռեր» կամ «Սասունցի Դավիթ» էպոսն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մարդկության ժառանգության ցանկում: Դրանից առաջ այդ ցանկում ընդգրկվել են դուդուկը և խաչքարային արվեստը: Աշխարհի ամենահին կոշիկը 2008 թվականի սեպտեմբերին Հայաստանի Վայոց ձորի մարզում, Արենի գյուղից արևմուտք, Արփա գետի ձախ ափին գտնվող քարայրում հնագետները կոշիկ են հայտնաբերել
զարմանալիորեն լավ պահպանված վիճակում: Հայտնաբերված
կոշիկը 1000 տարով ավելի հին է, քան եգիպտական բուրգերը, և
շուրջ 400 տարով ավելի հին, քան Քարահունջը: Այսպիսով, 5500
տարվա պատմություն ունեցող կոշիկը աշխարհի ամենահին
կաշվե ոտնամանն է:
Կոշիկի փոքր չափսից ենթադրվում է, որ կանացի է, թեև, գիտնականների հավաստմամբ, այդ դարաշրջանում փոքր չափսի ոտնաման կարող էր կրել նաև արական սեռի ներկայացուցիչը:
Ոտնամանի լավ պահպանմանը նպաստել են սառը եւ չոր եղանակային պայմանները:
Բացի դրանից` քարանձավի հատակը պատված է եղել ոչխարի կաշվով ու գոմաղբի հաստ շերտով, ինչը նույնպես պաշտպանիչ դեր է
կատարել:

181. Բացատրի´ր, թե —ցի ածանցով կազմված բառերը ո՞ր դեպքում են մեծատառով գրվում: Երբ այն անուն է կամ ազգանուն կամ էլ ինչ-որ ազգի անուն

Մովսես Խորենացին գրի է առել մեր նախնիների մասին պատմող առասպելներն ու դարերի միջովհասցրել մեզ:
Գայլ Վահանը Ղազար Փարպեցու ամենասիրելիհերոսն է:
Առակներն ընտրված էին Վարդան Այգեկցու«Աղվեսագրքից»: 
Գրիգոր Նարեկացու մասին մի ավանդույթ պատմումէ, թե նա ինչպես է կյանք տվել ու թռցրել եփածաղավնիներին: 
Անանիա Շիրակացին էլ յոթերորդ դարում է քննելտիեզերքը:

182. Բացատրի՛ր, թե ընդգծված հատուկ գոյականները ի՞նչ բառերից են առաջացել:

Մեր բակի ամենաուրախ աղջիկը Շուշանն է:
Աշոտ Երկաթի մասին նոր գիրք եմ ուզում կարդալ:
Ամբողջ պատմության մեջ Ձախորդ Փանոսը ոչ միանգամ մեղավոր չի՞ լինում, ի՞նչ է:
Դավթի հայրն էր Առյուծ Մհերը:
Փիլիսոփա և բանաստեղծ Հովհաննես Երզնկացինաշակերտել է ժամանակի համբավավոր գիտնական Վարդան Արևելցուն:
Նեղոսի արեմտյան ափին՝ Արքաների հովտում, հինԵգիպտոսի ճարտարապետական հուշարձաններիմի ամբողջ թանգարան է պահպանվել:

183. Կետերի փոխարեն պահանջվող մեծատառը կամ փոքրատառը գրի´ր:

Նրա պապը Սասունցի էր ու շատ էր պատմում սասունցիների մասին;
Ուզում էր նմանվել Սասունցի Դավթին:
էպոսի վերջին հերոսը փոքր Մհերն է:
Գրքի հերոսը մի փոքր տղա է:
«Սասունցի Դավիթ» էպոսում հիշատակվում է պղնձեքաղաքը: 
Գտածը պղնձե մատանի էր:
Կիրակոս Գանձակեցու պատմության մեջ հանդիպում է Պղնձահանք կոչվող վանքը:
Ես վստահ եմ, որ գանձասար լեռը դեռ կարդարացնիիր հպարտ անունը:
Ինչե՜ր ասես չկային՝ ոսկե անոթներ ու արձանիկներ, թանկարժեք զարդեր դա մի իսկական գանձասար էր:
Պետրոս առաջինը հովանավորում էր գիտությունն ուարվեստը: 
Պետրոսն առաջինը հասավ կայանին:
Ալեքսանդր Մակեդոնացին գիտեր ամեն միիրավիճակից դուրս գալու ձևը:

184. Ա և Բ խմբի բառերի տարբերությունը գտի՛ր ևլրացրո՛ւ տրված նախադասությունը:
Բ խմբի բառերը պատասխանում են ինչ կամ ինչեր հարցին իսկ Ա խմբի բառերը պատասխանում են ով կամ ովքեր հարցին:

Ա. Երեխա, գրող, նավաստի, գերմանաց,խոհարարուհի, Արտակ, հայ, մարզիկ, նախագահ, նախարար:

Բ. Ծով, ձուկ, երկաթ, պայուսակ, այծ, փիղ. տուփ, խնձոր, սառույց, շուն, կատու, գրիչ, սեղան:

Գոյականները բաժանվում են երկու խմբի՝ եզակի և հոգնակի:

185. Նախադասությունը լրացրո՛ւ տրված հարցին պատասխանող գոյականներով:

Կատուն մռմռում էր. երեի նեղացրել էին:

Երեխան նվնվում էր. երևի նեղացրել էին:

Տղան ցատկեց ցանկապատից դուրս:

Շունը ցատկեց ցանկապատից ղուրս:

Նապաստակը ճանկռել է տատիկի ձեռքը:

Տղան ճանկռել է տատիկի ձեռքը:

Առարկա ցույց տվող բառերը գոյականներ են:
Պատասխանում են ո՞վ, ի՞նչ հարցերին:
Գոյականները լինում են հատուկ և հասարակ: Հատուկ անունը առարկաներից ամեն մեկինտրվող առանձին անունն է և սկսվում էմեծատառով: Հասարակ անունը առարկաներինտրվող ընդհանուր անուն է և սկսվում էփոքրատառով:
Մարդկանց տրվող հատուկ և հասարականունները անձ ցույց տվող գոյականներ են ևպատասխանում են ո՞վ հարցին: Մնացած բոլորգոյականները պատասխանում են ի՞նչ հարցին:

Основными символами Масленицы являются блины, чучело, ряженые и колесо.

Чучело Масленицы

Изготовление и сожжение соломенного чучела – главный обряд Масленицы. Ритуалы проводов Масленицы должны были способствовать тому, что земля даст богатый урожай. По этой причине, чтобы «умаслить» почву, пепел от сожженного чучела развеивали над полями.

В первый день праздника чучело наряжали в женские наряды, носили его на руках, водили вокруг него хороводы и пели. В последний день праздника чучело Масленицы сжигали на огромном костре, разведенном на центральной площади. Таким образом проходило массовое прощание с зимой и встреча весны. Также люди верили, что сожженное чучело унесет с собой все болезни и невзгоды. Даже писали специальные записочки, в которых указывали, какие именно неприятности чучело должно забрать с собой.

Блины

Многие уверены, что блины у славянских народов символизировали солнце и ассоциировались с наступлением теплых весенних дней.

Блины пеклись в каждой избе. Их всегда делали много, для себя и для гостей. По одной из примет, чем больше в праздник будет съедено блинов, тем удачнее и урожайней окажется год.

Ряженые и медведь

Ряженые (Ря́женье, ряжение — обрядовое перевоплощение внешнего облика человека с помощью масок, одежды и других атрибутов) часто сопровождали «поезд» с соломенным чучелом на Масленицу, а также ходили на праздник по дворам и пели. Одним из наиболее популярных персонажей у ряженых был медведь. Человек наряжался в вывернутую шубу, которая означала шкуру медведя, и изображал зверя, который просыпается после зимней спячки. Желая скорее разбудить медведя, люди водили вокруг него хороводы, пели и танцевали. В результате «медведь» просыпался и пытался схватить кого-то из веселящихся. Все это превращалась в игру. Каждый хотел попасть к «медведю» в лапы, поскольку считалось, что это к удаче.

Нарядно украшенный колесный круг

Это один из основных атрибутов масленичных гуляний. Колесо от телеги обвивали цветами и лентами, а затем крепили на шест. Конструкцию под песни носили по улицам всю неделю.

Также с пригорков катали старые зажженные колеса от телег. Согласно примете, счастливый и богатый год ожидает того, чье колесо докатится до дома, ни разу не упав.