Շատ խնդիրներ լուծելիս հարկ է լինում տրված թվերի հետ կատարել թվաբանական գործողություններ՝ գումարում, հանում, բազմապատկում և բաժանում: Սակայն հաճախ, մինչ այդ գործողությունները մինչև վերջ հասցնելը, անհրաժեշտ է նախապես նշել դրանց կատարման հերթականությունը։ Դա բերում է նրան, որ խնդրի տվյալներից ելնելով և օգտագործելով թվեր, գործողություններ և փակագծեր՝ կազմվում է թվային արտահայտություն։
Բերենք թվային արտահայտությունների օրինակներ՝
43 : 5
(9,6-31,2) * 6,12
5 ։ (7,4-6,1)
Այն թիվը, որը ստացվում է թվային արտահայտության մեջ գործողությունները կատարելուց հետո, կոչվում է արտահայտության արժեք:
Ընդգծենք, որ թվային արտահայտությունից որոշվում է, թե տված թվերի հետ ինչ թվաբանական գործողություններ և ինչ հերթականությամբ պետք է կատարել։ Փակագծերն օգնում են գործողությունների հերթականությունը նշելու համար։Ենթադրվում է, որ բոլոր գործողությունները հնարավոր է իրագործել։ Եթե տված թվային արտահայտության մեջ հաշվարկների մի որևէ քայլում պահանջվում է բաժանել գրոյի վրա, ապա այդ թվային արտահայտությունը իմաստ չունի:
Դասարանական աշխատանք
1․ Գրեք՝ա) (–2) և 3 թվերի արտադրյալը
-2×3=-6
,բ) 12 թվի կրկնապատիկը,
12+12=24
գ) 0,5 և 4 թվերի քանորդը,
0,5:4=0,125
դ) 5 թվի եռապատիկը,
5×3=15
ե) 2 և 3 թվերի գումարի կրկնապատիկը
(2+3)x2=12
,զ) –5 և 4 թվերի արտադրյալը
5×4=20
,է) 7 և 2 թվերի արտադրյալի կրկնապատիկը,
7×2=14
14×2=28
ը) 4 թվի և 6 թվի կրկնապատիկի արտադրյալը։
48
2․ Զբոսաշրջիկը 1 ժամ գնաց 5 կմ/ժ արագությամբ և 4 ժամ՝ 4 կմ/ժ արագությամբ։ Գտե՛ք զբոսաշրջիկի անցած ճանապարհի միջին արագությունը
Լուծում
1ժ- 5կմ/ժ |5 կմ
։ 5+16=21կմ
4ժ-4կմ/ժ | 16կմ
21:5=4,2
։3․ Գտե՛ք արտահայտության արժեքը
4. ա) 300 գ զանգվածով առաջին համաձուլվածքը պարունակում է 40% անագ, իսկ 200 գ զանգվածով երկրորդ համաձուլվածքը՝ 30% անագ: Որոշեք այդ համաձուլվածքները իրար հետ ձուլելուց ստացված նոր համաձուլվածքում անագի պարունակության տոկոսը։
բ) 300 գ զանգվածով առաջին համաձուլվածքը պարունակում է 30% անագ, իսկ 200 գ զանգվածով երկրորդ համաձուլվածքը` 40% անագ։ Որոշեք այդ համաձուլվածքները իրար հետ ձուլելուց ստացված նոր համաձուլվածքում անագի պարունակության տոկոսը։Լրացուցիչ աշխատանք1․ Զբոսաշրջիկը 1 ժամ գնաց 4 կմ/ժ արագությամբ և 4 ժամ՝ 5 կմ/ժ արագությամբ։ Գտե՛ք զբոսաշրջիկի անցած ճանապարհի միջին արագությունը։2․ Առաջադրանք 3, էջ 6
Ագապե Ավագյան 