



Ընդհանրացրո՛ւ։ Ինչի՞ց ենք իմանում մաթեմատիկայի բնագավառում Վանի թագավորության առաջադիմության մասին
Վանի թագավորությունում մաթեմատիկայի բնագավարի մասին իմանում ենք քարագրության, ճարտարապետության, շինարարական արձանագրություններից:
Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ եք կարծում, թագավորության տնտեսական խնդիրների լուծման մեջ ի՞նչ նշանակություն ունեցավ հիմնական առևտրային ուղիների վերահսկումը։
Առևտուր անելիս, նրանք կարող էին տալ նրանց որդան կարմիրը և ստանալ իրանց մետաքսը, որը նրանք չունեին և այդպես շատ այդպիսի իրեր ստանալիս նրաք կարող էին զարգացնել նրանց տնտեսությունը:



1.Իրենք գաղթվեցին ամբողջ Ասիայով են Եվրոպայով։ Նախահայրենիքից տարածվելուն զուգընթաց նրանց լեզուները սկսեցին տարբերվել:
2.Այն գտնվել է Եվրոպայի և Ասիայի մինջև։
Թեման լինելու է Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակիչների մասին, թե ինչպես են նրանք ապրել, ինչպիսի սնունդ են օգտագործել, ինչպես են զարգացել և ինչ այլ տեղեկություններ կան իրենց կյանքի ու սովորույթների մասին։
Հիմնական մաս
Մարդկության պատմությունը սկսվել է հնագույն ժամանակներից։ Մեզ հայտնի ամենահին մարդանման արարածները ապրել են Աֆրիկայում 3–4 միլիոն տարի առաջ։ Հոմո էրեկտուսը մոտ 2–2,5 միլիոն տարի առաջ հասավ Հայկական լեռնաշխարհ, օգտագործելով կրակ և հարմարվելով նոր պայմաններին։ Հոմո սապիենսները մոտ 80,000 տարի առաջ նույնպես եկան այստեղ։Հին քարի դարում մարդիկ որսորդներ և հավաքիչներ էին, պատրաստում քարե գործիքներ, օգտագործում կրակ և ձևավորեցին առաջին տոհմական համայնքները։ Քարանձավների պատերին նկարներն ու քանդակները ցույց են տալիս նրանց մշակույթն ու հավատալիքները։
Եզրակացություն
Այսպիսով, Հայկական լեռնաշխարհը եղել է մարդու զարգացման կարևոր կենտրոններից մեկը։ Մարդիկ այստեղ սովորել են հարմարվել, ստեղծել նոր գործիքներ և մշակույթ, ինչը դարձավ նրանց գոյատևման հիմքը։ Փաստերը ցույց են տալիս, որ վաղ մարդու փորձը և նորարարությունները հիմք են դարձել հետագայում մարդու հասարակական ու մշակութային զարգացման համար։






Առաջադրանք 1
Սովորել- Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակիչները և Առաջին մարդկանց գաղթնու Հայկական լեռնաշխարհը /էջ 20-21/ դասագիրք
Պատասխանել հարցերին
1.Որո՞նք են եղել մարդկության պատմության հիմնական ձեռքբերումները Հին քարիդարում, ի՞նչ դժվարությունների են հանդիպել:
2.Ինչո՞վ էին նեանդերթալցիներն ու հոմո սապիենսները տարբերվում նախամարդկանցայլ տեսակներից:

Առաջադրանք 2
Սովորել- Հին քարի դարը և որսորդ-հավաքիչները /էջ 22/
Պատասխանել հարցերին
1.Ինչու՞ էր կրակի գյուտն այդքան կարևոր:
Ինչո՞վ էր կարևոր Հայկական լեռնաշխարհը նախամարդկանց գաղթի ճանապարհին:
Առաջադրանք 1
Սովորել – Դիրքը և բնական սահմանները / Լեռները և դաշտերը /էջ 12-13/Պատասխանել հարցերին –Գրի՛ր որո՞նք են Հայկական լեռնաշխարհի բարձր գագաթները և նշանավոր դաշտերը։
Բարձր կետ։ Արարատ, նշանավոր դաշտեր, Արարատյան դաշտ, Մուշի դաշտ և Կարինի դաշտ։
Դաս 2
Սովորել – Գետերը և լճերը / Պատմական աշխարհագրություն / էջ 13 և 16/Պատասխանել հարցերին –Գրի՛ր որո՞նք են Հայկական լեռնաշխարհի խոշոր գետերը, լճերը
Արաքս,Տիգրիս, Եփրատ, Կուր, Ճորոխ
Ուրմիա, Վանա, Սևանա,
Դիտե՛լ տեսանյութը։ ՛Ամփոփ գրել ի՞նչ սովորեցիր նյութից և ի՞նչը քեզ տպավորեց։
Լոռու մարզի Ջրաշեն գյուղը գտնվում է Սպիտակից մոտ 6 կմ հարավ-արևմուտք՝ Որդնավ գետի ափին, ծովի մակերևույթից մոտ 1650–1680 մ բարձրության վրա։ Գյուղը հիմնադրվել է 1828–1830 թվականներին՝ հիմնականում Մուշից տեղափոխված ընտանիքների կողմից։ Սկզբում կոչվել է Վարդնավ (խոսակցական՝ Որդնավ), իսկ 1949 թվականից ստացել է ներկայիս՝ Ջրաշեն անվանումը։Գյուղը բնորոշվում է լեռնային կլիմայով և գեղեցիկ բնությամբ։ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով այստեղ բնակվում է շուրջ 3100 մարդ։ Տեղացիները զբաղվում են հիմնականում անասնապահությամբ, հողագործությամբ և տնային տնտեսությամբ։Ջրաշենը հայտնի է իր հուշարձաններով ու պատմական արժեքներով․ պահպանվել են մ.թ.ա. 4–3-րդ հազարամյակների բնակատեղիներ, դամբարանադաշտեր, միջնադարյան գյուղատեղի, ինչպես նաև 19-րդ դարի եկեղեցու և զանգակատան մնացորդները։ Գյուղում կա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի զոհերի հուշարձան։ Այս հուշարձանների մի մասը հաշվառված է որպես պատմամշակութային ժառանգություն։Այսօր Ջրաշենը Սպիտակի համայնքի կազմում գործող գյուղ է, որն իր պատմական անցյալով ու բնական միջավայրով առանձնանում է Լոռու մյուս բնակավայրերից։