6. Перепишите предложения. Вместо точек вставьте глаголы из слов для справок в нужной форме.
1) Я не хочу сегодня отвечать урок.
2) Вчера он не мог никому об этом рассказать
.3) Человек не может летать, как птица
.4) Вы не слышали, что я сказал.
5) Мы не можем вам помочь
.6) Ты не поможешь мне отнести книги в библиотеку?
7) Ты не пойдешь завтра на концерт?
8) Ты недоварил картошку, она осталась сырой.
9) Если ты и дальше будешь недосыпать, то на уроках ничего не поймёшь.
Նկարում պատկերված են հաղորդակից անոթնեօ։ Որի՞ մեջ լցված հեղուկն է անհամասեռ
։ա/ 2րդ
բ/ բոլորի
գ/ 3-րդ
դ/ 1-ին
2) Նկարում պատկերված միատեսակ անոթներում ջրի մակարդակների տարբերությունը 19 սմ է։ Հաշվի՛ր, թե որքա՞ն կիջնի ջրի մակարդակը ձախ անոթում փականը բացելուց հետո։19:2=9,5
9,5 սմ
3) Նկարում պատկերված հաղորդակից անոթների ձախ ծնկում սպիրտի (p=800կգ/մ³) սյան բարձրությունը 32 սմ է։ Գտի՛ր, թե որքա՞ն է սպիրտի առաջացրած ճնշումը թեք ծնկի մեջտեղում։
4) Նկարում պատկերված հաղորդակից միատեսակ անոթներում ջրի մակարդակների տարբերությունը 24 սմ է։ Որքա՞ն կիջնի ջրի մակարդակը ձախ անոթում փականը բացելուց հետո։24:2=12
12 սմ
Բացատրե՛լ հիմնական և անցումային ռասաների առաջացումը։
— Ռասաները առաջացել են տարբեր բնական պայմաններում մարդկանց երկար ապրելու պատճառով։ Անցումային ռասաները ձևավորվել են տարբեր ռասաների խառնվելու արդյունքում
։Ներկայացնե՛լ հիմնական ռասաների մարդաբանական կարևոր հատկանիշները
։— Ռասաները տարբերվում են մաշկի գույնով, աչքերի ձևով, մազերի տեսքով և դեմքի կառուցվածքով։
Ի՞նչ է «ցեղը», «ժողովուրդը», «ազգը», «լեզվախումբը», «լեզվաընտանիքը»։
—Ցեղ՝ մարդկանց փոքր խումբ՝ ընդհանուր ծագմամբ։Ժողովուրդ՝ միասին ապրող մարդկանց մեծ խումբ։Ազգ՝ ընդհանուր լեզու, մշակույթ և պատմություն ունեցող ժողովուրդ։Լեզվախումբ՝ նման լեզուների խումբ։Լեզվաընտանիք՝ մի ծագում ունեցող լեզուների մեծ խումբ։
Բնութագրե՛լ հայ էթնոսի առաջացումը։— Հայ էթնոսը ձևավորվել է Հայկական լեռնաշխարհում տարբեր ցեղերի միավորման արդյունքում։
Ինչու՞ է երկրագունդն անհավասարաչափ բնակեցված
։— Որովհետև բոլոր վայրերում ապրելու պայմանները նույնը չեն։
Բնակչության տեղաբաշխման ի՞նչ օրինաչափություններ կան աշխարհում
։— Մարդիկ շատ են ապրում հարթավայրերում, գետերի ու ծովերի մոտ։
Ի՞նչ դեր են ունեցել միգրացիաները պատմական անցած ժամանակաշրջանում։
— Միգրացիաները օգնել են մարդկանց տեղափոխվել և նոր բնակավայրեր ստեղծել
։Ինչո՞վ է պայմանավորված տարբեր երկրներում տղամարդկանց և կանանց թվի հարաբերակցության տարբերությունը։— Պատերազմներով, միգրացիաներով և կյանքի տևողությամբ։
ա. Ներկայացրո՛ւ։
Ինչպե՞ս արմատավորվեց ավատատիրությունն Արշակունյաց Հայաստանում։
Արշակունյաց Հայաստանում ավատատիրությունն արմատավորվեց հողի մասնավոր ժառանգական սեփականության (հայրենիքի) ձևավորման և գյուղացիների՝ նախարարներից տնտեսական կախվածության մեջ ընկնելու միջոցով
։բ. Բացատրի՛ր։ Ինչո՞վ էր պայմանավորված թագավորական իշխանության թուլացումըավատատիրության ձևավորման ընթացքում
։Թագավորական իշխանության թուլացումը պայմանավորված էր նախարարների տնտեսական ու ռազմական հզորացմամբ, ինչը նրանց դարձնում էր կենտրոնական իշխանությունից անկախ «փոքր թագավորներ»։
գ. Հիմավորի՛ր։ Ինչո՞ւ Հռոմը չհանդուրժեց Պապ արքայի ձեռնարկած վերափոխությունները ևկազմակերպեց նրա սպանությունը։
Հռոմը կազմակերպեց Պապ թագավորի սպանությունը, քանի որ իրա ինքնուրույն քաղաքականությունը, բանակի հզորացումը եկեղեցու անկախացումը սպառնում էին տարածաշրջանում հռոմեական տիրապետությանը։
Հիմնական գաղափարն. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչո՞ւ հայ Արշակունիները որդեգրեցին հռոմեամետ քաղաքականություն,որքանո՞վ էր այն ողջամիտ։
այդ ժամանակ Պարթևստանում գահ էին բարձրացել Սասանյաների արքայատոհմը, որոնք վատ էին տրամադրված Հայաստանի հանդեպ, Հռոմի հետ միանալը ամենալվ որոշումն էր եղել, քանի որ Հռոմը բավականին ուժեղ երկիր էր այն ժամանակահատվածում։
բ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ ես կարծում, ինչո՞ւ արքայի և նրա ընտանիքի, նախարարների, զորքի և ժողովրդիմկրտությունը տեղի ունեցավ Նպատ լեռան մոտ՝ Արածանի գետումշ
։գ. Բացատրի՛ր։ Ինչո՞ւ Տրդատ III արքան փոխեց վերաբերմունքը քրիստոնեության նկատմամբ և այնհռչակեց պետական կրոն:Տ
րդատ երրորս մեծը հռչակեց քրիստունեությունը պետական կօոն, որովհետև Գրիգորը բուժեց իրեն քրիստոնեական աղոթքներով և Տրդատը համոզվեց, որ քրիստոնեությունը շատ լավ կրոն է, որը պետք է ընդհունել բոլորին։Ա3 | Քննադատական մտածողություն1)
Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Արդյո՞ք քրիստոնեության ընդունումը տեղի ունեցավ առանց դիմադրության, ի՞նչ ընթացք և հետևանքներ այն ունեցավ։
Քրիստոնեության ընդունումը Հայաստանում տեղի չի ունեցել առանց դիմադրության։ Գործընթացն ընթացել է բռնի ուժի կիրառմամբ, սակայն հանգեցրել է հայոց ինքնության պահպանմանը, մշակութային վերելքին և Հայաստանի՝ քաղաքակրթական նոր հարթակ տեղափոխվելուն։
2) Ընդհանրացրո։ Ի՞նչ վտանգ էին ներկայացնում հայ Արշակունիները Սասանյան հարստությանհամար։
Արշակունիները այդ պահին դաշնակից էին Հռոմի հետ, իսկ Արշակունիների ձևավորման ընթացքում Հռոմն ու Պարթևստանը պատերազմում էին իրար հետ և Պարթևստանը հասկանում էր, թե որքն ուժեղ է Հռոմը, այն ել Հայաստանի հետ։
3) Մեկնաբանի՛ր: Ինչո՞ւ Հռոմը հանդուրժեց Հայաստանում քրիստոնեության հռչակումը պետականկրոն, մինչդեռ իր տարածքում հալածում էր նոր կրոնը:Հռոմը հանդուրժեց Հայաստանում քրիստոնեության ընդունումը , քանի որ Տրդատ III-ն այն օգտագործեց որպես Պարթևստանից անկախանալու և ինքնիշխանությունը հաստատելու գործիք։1
Ներկայացրո՛ւ։ Ե ՞րբ կնքվեց Հռանդեայի դաշնագիրը և ի՞նչ էր այն ենթադրում։
Այն կնքվելէ 64թ.
բ. Բացատրի՛ր։ Ինչո՞վ էր կարևոր հայ ավագանու կողմից սոցիալական և իշխանական կառույցներիպահպանման պատասխանատվությունը ստանձնելը:
Այն պահպանում է ներքին կայունությունը, քանի որ թագավորըւ չէր կարող միայնակ կառավարել այդ ամենը։
գ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ միջոցների էր դիմում Հռոմը՝ Հայաստանի դիմադրությունն ընկճելու և իրգերակայությունը պահպանելու համար։Հռոմը հայկական դիմադրությունը ճնշելու համար դիմում էր ռՆերկայացրո՛ւ։ Ե ՞րբ կնքվեց Հռանդեայի դաշնագիրը և ի՞նչ էր այն ենթադրում։
Այն կնքվել 64թ։
բ. Բացատրի՛ր։ Ինչո՞վ էր կարևոր հայ ավագանու կողմից սոցիալական և իշխանական կառույցների
պահպանման պատասխանատվությունը ստանձնելը:
Այն պահպանում է երկրի ներքին կայունությունը, քանի որ թագավորւ չէր կաիող միայնակ կառավարել այդ ամենը։
գ. Վերլուծի՛ր։ Ի՞նչ միջոցների էր դիմում Հռոմը՝ Հայաստանի դիմադրությունն ընկճելու և իր
գերակայությունը պահպանելու համար։
Հռոմը հայկական դիմադրությունը ճնշելու համար դիմում էր ռազմական արշավների, դրածո թագավորների նշանակման, Հայաստանը կառավարելու միջոցներին։
Թևավոր խոսք «Սիզիփոսյան աշխատանք» համաանցից գտիր ի՞նչ է նշանակում այն։
Անօգուտ աշխատանք։ազմական արշավների, դրածո թագավորների նշանակման, Հայաստանը կառավարելու միջոցներին։Թևավոր խոսք «Սիզիփոսյան աշխատանք» համաանցից գտիր ի՞նչ է նշանակում այն։Անօգուտ աշխատանք։
Բնութագրիր այն ժամանակահատվածը , երբ է ապրել, գործել է հայ քաղաքագետ, լրագրող, միջազգայնագետ-վերլուծաբան Տիգրան Հայրապետյանը
:Նա ապրել է 1964-1999 թթ․, կյանքի մեծ մասը նա սովորել է և վերլուծել է։ Այդ շրջանը եղել է ամենադժվար տարիներից մեկը Հայաստանի համար, այդ շրջանում շատ հնարավորություններ չկաին, սակայն այդ պայմանները հաշվի առնելով Տիգրանը բավականին լավ կրթություն ստացավ և բավականին շատ բան արեց մեր երկրի համար։Քո կարծիքով, ինչու՞ է «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում գործող գրադարանը կրում է Տիգրան Հայրապետյանի անունը:Իմ կարծիքով, մեր դպրոցը ուզում էր ցույց տալ, որ հարգում է Տիգրանին ու իր աշխատանքները։ Մեր դպրոցի սովորողները պիտի ճանաչեն իր վերլուծությունները և ճանաչեն իրեն։ԿենսագրականՏիգրան Արտյուշայի Հայրապետյանը հայ քաղաքագետ, լրագրող, միջազգայնագետ-վերլուծաբան է։ Ծնվել է 1964 թվականի մարտի 18-ին Երևանում։ 1970-1980 թթ. սովորել է թիվ 71 դպրոցում: Աշխատել սկսել է 16 տարեկանից։1983-1991 թթ. եղել է ԵՊՀ արևելագիտության ֆակուլտետի արաբագիտության բաժի ուսանող: Համալսարանը ավարտել է 1991 թվականին: 1989-90-ական թթ. անցել է մասնագիտական վերապատրաստում է Թունիսի Հաբիբի Բուրգիբայի անվան ինստիտուտում: 1991-92 թթ. եղել է «Հայ համակարգիչ» կենտրոնի «Հայաստան-Միջին Արևելք» ամսագրի գլխավոր խմբագիր: 1991 թ.` ՀՀ Ազգային անվտանգության խորհրդի անկախ փորձագետ: 1992-94 թթ. եղել է «Ազգ» օրաթերթի քաղաքական մեկնաբան, 1992-93 թթ. «Քաղաքական և միջազգային հետազոտությունների կենտրոնի» համահիմնադիր և տնօրեն: 1993-95 թթ. «Ռազմավարական և ազգային հետազոտությունների կենտրոնի» համահիմնադիր և հետազոտությունների գծով փոխտնօրեն, 1998-99 թթ. «Նոր Ուղի» քաղաքական-վերլուծական շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր:Տիգրանը առաջին օրվանից ակտիվ մասնակցել է Արցախյան շարժմանը և եղել է երիտասարդական շարժման կազմակերպիչ-ղեկավարներից:1991 թվականից Տիգրան Հայրապետյանի հրապարակախոսական հոդվածները և վերլուծաբանական նյութերը կանոնավորապես տպագրվում էին Հայաստանի և Եվրոպայի մամուլում։ Մոտ 400 հրապարակումների հեղինակ է:1999 թվականի մարտի 9-ին Տիգրան Հայրապետյանը մահացել է ավտովթարի պատճառով (ողբերգական զուգադիպությամբ՝ իր մայրիկի ծննդյան օրը)։ 1999 թվականի մայիսի 9-ին Երևանի Քանաքեռ-Զեյութուն վարչական շրջանի առաջին ատյանի դատարանը Տիգրան Հայրապետյանին վրաերթի ենթարկած (որի արդյունքում ստացած վնասվածքներից նա մահացել է հիվանդանոցում) Անդրանիկ Մաշակարյանին մեղավոր է ճանաչել և դատապարտել 4 տարվա ազատազրկման ընդհանուր ռեժիմի գաղութում։Նրա կարևոր աշխատություններն են. «Անապատի հազար տարի»,«Երրորդ աշխարհամարտի մատույցներում» երկհատոր ուսումնասիրությունը:«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի կարևոր կրթական-կառուցվածքային բաղկացուցիչ է «Տիգրան Հայրապետյան»-ի անունը կրող գրադարանը:
ՄԻՋԻՆ ԴԱՐԵՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ
ՆՈՐ ՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱՌԱՋԱՑՈՒՄԸ ԵՎՐՈՊԱՅՈՒՄԲՅՈՒԶԱՆԴԻԱՆՌՈՒՍԱՍՏԱՆԸ ՄԻՋՆԱԴԱՐՈՒՄԱՆԳԼԻԱՆ ՄԻՋՆԱԴԱՐՈՒՄՖՐԱՆՍԻԱՆ ՄԻՋՆԱԴԱՐՈՒՄԳԵՐՄԱՆԻԱՆ ՄԻՋՆԱԴԱՐՈՒՄ
ԲԱՌԱՊԱՇԱՐՍ
կանդինավյան թերակղզի — Թերակղզի Եվրոպայի հյուսիսում։Գոթեր, սաքսոններ, լանգոբարդներ, վանդալներ, ֆրանկներ — Հին գերմանական ցեղեր:Հոներ — Չինաստանից հյուսիս ապրող թյուրքալեզու քոչվոր ցեղեր։Աթթիլա — հոների առաջնորդ. ստեղծել է հսկայածավալ տերություն, որը նրամահից հետո փլուզվել է։Օդոակր — հռոմեական բանակի վարձկան բարբարոսների առաջնորդը։Հռոմուլոս Ավգուստուլուս — Արևմտյան հռոմեական կայսրության վերջին կայսրը։Քլոդվիգ — ֆրանկների նշանավոր առաջնորդ, գահակալել է 486–511 թթ.։Մայորդոմ — ֆրանկների պետությունում արքայական կալվածքների կառավարիչը։Պիպին Կարճահասակ — Կարոլինգների արքայատոհմի հիմնադիրը. հեղաշրջման միջոցով մայորդոմից դարձել է թագավոր։Կարլոս Մեծ — Ֆրանկական թագավորության նշանավոր արքա, գահակալել է 768–814 թթ.ԵԶՐՈՒՅԹՆԵՐԺողովուրդների մեծ գաղթ — IV–VII դարերում Հռոմեական կայսրության տարածք ներխուժած ցեղերի տեղաշարժերի ընդհանուր անվանումը:«Ժողովուրդների ճակատամարտ» — նշանավոր ճակատամարտ, որում հռոմեա–բարբարոսական միացյալ զորքը Կատալաունյան դաշտում պարտության մատնեց հոներին:Վանդալիզմ — կանխամտածված կերպով մշակութային և նյութական արժեքների ոչնչացում։Ֆրանկական թագավորություն — նախկին Հռոմեական կայսրության պրովինցիա Գալլիայում ֆրանկների ստեղծած պետություն։Պապական մարզ — Հռոմի պապի աշխարհիկ պետությունը. ստեղծվել է 756 թ.,գոյատևել է մինչև XIX դարի կեսերը:Հին գերմանացիներըԳերմանական ցեղերը դեռևս Ք. ա. I դարում զբաղեցնում էին Կենտրոնական Եվրոպան և Սկանդինավյանթերակղզու հարավը: Նրանք բաժանվում էին մի քանիխոշոր ցեղախմբերի՝ գոթեր, սաքսոններ, լանգոբարդներ և այլն։ Ցեղերի մի մասը դարձել էր նստակյաց ևզբաղվում էր երկրագործությամբ: Սակայն ռազմականգործը դեռևս շարունակում էր կարևոր դեր խաղալ։Ժողովուրդների մեծ գաղթըIV–VII դարերը Եվրոպայում ժողովուրդների Մեծգաղթի դարաշրջանն է: Կայսրության սահմանամերձշրջաններում բնակվող ցեղերը աճող բնակչությանկարիքները բավարարելու նպատակով հաճախ տեղաշարժվում և նոր տարածքներ էին յուրացնում: Տեղաշարժերի վրա ազդեց նաև կլիմայի սառեցումը, որիհետևանքով գյուղատնտեսության համար անբարենպաստ պայմաններ էին առաջացել:Առաջինը տեղաշարժվեցին գոթերը, որոնք հաստատվեցին Դանուբ և Դնեպր գետերի միջև ընկածշրջանում: Շուտով նրանք բաժանվեցին երկու ցեղային միությունների՝ վեստգոթեր և օստգոթեր:IV դարում Եվրոպա ներխուժեցին հոները: Նրանքվտարեցին Սև ծովի հյուսիսային շրջաններում բնակվող օստգոթերին:Արևմտյան հռոմեական կայսրության անկումըՍկզբում Իտալիայի վրա արշավեցին վեստգոթերը, ապա՝ վանդալները։ Հատկապես ծանր հարված ստացավ Հռոմ քաղաքը։ Վանդալները 455 թ., գրավելով Հռոմը, սարսափելի թալանի ենթարկեցին այն: Նրանց արարքը հետագայում դարձավ պատկերավոր արտահայտություն՝ վանդալիզմ։Հոները Աթթիլայի գլխավորությամբ մտան Գալլիա:Հռոմեա–գերմանական միացյալ զորքը 451 թ. Կատալաունյան դաշտում պարտության մատնեց հոներին: Այս ճակատամարտի շնորհիվ Արևմուտքն ազատվեց քոչվոր հոների սպառնալիքից: Սակայն դա կայսրության վերջին ռազմական հաջողությունն էր: Պետության գործերն արդեն տնօրինում էին կայսերական բանակի բարբարոս հրամանատարները:Կայսրության անկումը դառնում էր անխուսափելի: 476 թ. Հռոմեական բանակի գերմանացի հրամանատար Օդոակրը գահընկեց արեց վերջին կայսր Հռոմուլոս Ավգուստուլուսին, իսկ նրա թագն ուղարկեցԲյուզանդիայի կայսրին։ Այս քայլով նա ցույց էր տալիս, որ Հռոմեական կայսրությունը այլևս գոյություն չունի:Ֆրանկական թագավորությունըԱրևմտյան կայսրության անկումից հետո Եվրոպայի տարբեր շրջաններում ձևավորվեցին նոր թագավորություններ՝ Վեստգոթական, Վանդալների, Ֆրանկական։ Դրանց շարքում իր տարածքով և նշանակությամբ աչքի էր ընկնում ֆրանկների պետությունը։ Քլոդվիգից հետո նրա արքայատոհմը սկսեց թուլանալ: Թագավորները պահպանում էին արքայական տիտղոսը, բայց իրական իշխանություն չունեին: Այդ պատճառով նրանց անվանում էին «ծույլ թագավորներ»: Երկիրը կառավարում էին արքայական կալվածքների կառավարիչները՝ մայորդոմները: 751 թ. մայորդոմ Պիպին Կարճահասակը հռչակվեց ֆրանկների թագավոր: Հեղաշրջումը կատարվեց Հռոմի պապի թույլտվությամբ: Վարձահատույց լինելուհամար Պիպինը արշավեց Իտալիա՝ լանգոբարդների դեմ: Նրանցից խլած հողերը նա նվիրեց պապին, որոնց վրա կազմավորվեց Հռոմի պապի աշխարհիկ պետությունը՝ Պապական մարզը: Պիպինի գահակալումով ֆրանկական պետությունում հաստատվեց Կարոլինգների արքայատոհմը: Այդ տոհմանունն առաջացել է Պիպինի հաջորդ Կարլոս Մեծի անունից:Կարլոս Մեծի տերությունըՖրանկների արքա Կարլոսը ձեռնարկեց լայնածավալ նվաճողական քաղաքականություն։ Նա գրավեցՀյուսիսային Իտալիան, Սաքսոնիան, Բավարիան։ Հռոմի պապը որպես պատասխան իրեն աջակցելու համար Կարլոսին 800 թ. թագադրեց կայսերական թագով։ Դրանով Կարլոսը ստացավ Բյուզանդիայի կայսրին հավասար կարգավիճակ։Վաղ միջնադարի Եվրոպայում Կարլոս անունը դարձավ արքայական իշխանության խորհրդանիշը:Եվրոպայի առանձին երկրների կառավարողները սկսեցին իրենց անվանել «կարոլ» (թագավոր):Կարլոսը փորձում էր համադրել անտիկ քաղաքակրթությունը նոր իրողությունների հետ և ստեղծել խոշորտերություն և միասնական քրիստոնեական մշակույթ։ Վանքերում բացվում էին դպրոցներ: Մայրաքաղաք Աախենում հիմնվեց ակադեմիա, որտեղ աշխատելու հրավիրվեցին հայտնի գիտնականներ։ Նոր մշակութայինիրողությունների ձևավորման այս ժամանակաշրջանը անվանում են «Կարոլինգյան վերածնունդ»։ Այն մեծդեր խաղաց Արևմտյան Եվրոպայի մշակույթի ձևավորման և զարգացման գործում:
Հարց 1Որտե՞ղ և ինչո՞ւ Արտաշեսը հիմնադրեց Արտաշատ քաղաքը (Նշիր գետերի անուննեիը)
Նա ցանկանում էր միավորել և անկախացնել հայաստանը, Արտաշատը գտնվում էր Երասխ և Մեծամոր գետերի մոտ
։Հարց 2Ի՞նչ կարևոր շինություններ տեղափոխվեցին Արտաշատ քաղաք (Ըստ, Մովսես Խորենացու)
Երվանդ քաղաքի բոլոր վայելչությունները։
Հարց 3Ով էր Հանիբալը և ի՞նչ կապ ուներ նա Արտաշատ քաղաքի կառուցման հետ։
Նա եղել է Կարթագենացի զորավար և իր հերթական Հռոմի դեմ ճակատամարտից հետո նա պառտում կրեց և այդ պառտումյց հեո նա համոզում էր Արտաշեսին որպիսզի նա ապրի Արտաշատում։
Հարց 4Ինչո՞ւ էր Արտաշատը կոչվում հայկական Կարթագեն։ Հարց 5Ինչո՞ւ Արտաշես արքան հրաժարվեց աջակցել Հանիբալին։
Ագապե Ավագյան 